171

Ey kitap ehli, haddi aşmayın. Allah'a karşı haktan başka bir şey söylemeyin. Ancak Meryem oğlu Îsa Mesih, Allah'ın elçisidir, Meryem'e attığı bir söz ve kendisinden bir ruhtur. Artık Allah'a ve peygamberlerine îman edin; İlâhlar "üçtür” demeyin. Kendi hayrınıza olarak buna bir son verin. Ancak Allah bir tek İlâhtır. Çocuğu olmaktan onu tenzih ederiz. Göklerde ve yerde ne varsa, onundur. Vekil olarak Allah yeter.

"Ey kitap ehli, dininizde aşırı gitmeyin". Hitap her iki grubadır: Yahûdîler îsa aleyhisselâm'ı düşürmede ileri gittiler, hatta onu veled-i zinalıkla suçladılar. Hıristiyanlar da onu yüceltmede ileri gittiler, hatta onu ilâh edindiler. Hitabın özellikle Hıristiyanlara olduğu söylenmiştir, bu "Allah'a karşı haktan başka bir şey söylemeyin” sözüne daha uygundur. Yani onun eşten ve çocuktan tenzihine demektir.

"Ancak Meryem oğlu Îsa Mesih, Allah'ın elçisidir, Meryem'e attığı bir sözdür” ona ulaştırdığı ve onda meydana getirdiği bir sözdür "ve kendisinden bir ruhtur” ondan sadır olan bir rûh sâhibidir. Asıl ve madde yerine geçecek şeyin araya girmesiyle değil.

Şöyle de denilmiştir: Ona rûh demesi ölüleri ve kalpleri diriltmesindendir.

"Artık Allah'a ve peygamberlerine îman edin; İlâhlar "üçtür” demeyin” Allah, Mesih ve Meryem. Allahü teâlâ’nın:

"İnsanlara, beni ve anamı Allah'tan başka ilâh edinin, diye sen mi dedin?” (Maide: 116) sözü de buna şahitlik eder.

Ya da Allah üçtür, demeyin, eğer onlar gerçekten Allah üç uknumdan, baba, oğul ve Ruhulkuds'ten ibarettir, diyorlarsa. Babadan zâtı, oğuldan ümi ve ruhulkuds'ten de hayatı kastediyorlar.

"Son verin” üçlemeye "hayran leküm” nasbi da yukarıda "hayran leküm"de geçtiği gibidir.

"Ancak Allah bir tek İlâhtır” zâtı itibarı ile tektir, hiçbir şekilde çok değildir.

"Çocuğu olmaktan onu tenzih ederiz” üsebbihuhu tesbihan min en yekune lehu veledün demektir. Çünkü çocuk benzeri olanın ve sonunda fani olanın olur.

"Göklerde ve yerde ne varsa onundur” bu da çocuğa ihtiyacı olmadığını ikaz etmektedir, çünkü çocuk ancak babasına vekil olması için istenir. Kusurdan uzak Allah ise eşyayı korumaktadır ve buna yeterlidir. Yerini alacak veya kendisine yardım edecek birine ihtiyacı yoktur.