32

İşte bundan dolayı İsrâîl oğullarına şunu yazdık:

"Şüphesiz kim bir cana kıyma veyahut yeryüzünde bir fesat çıkarma karşılığı olmaksızın bir cana kıyarsa, sanki bütün insanları öldürmüş gibidir. Kim de onu diriltirse, sanki bütün insanları diriltmiş gibidir. Yemin olsun ki, elçilerimiz onlara apaçık deliller getirdi. Sonra bunun ardından çokları yeryüzünde aşırı gitmektedirler.

 (İşte bundan dolayı İsrâîl oğullarına şunu yazdık) o sebeple şu hükmü verdik. Ecl aslında mastardır, ecele şerren'den gelir ki, kötülük yapmaktır. Cinâyetlerin sebebini göstermek için kullanılır, Meselâ min cerrake faaltuhu denir ki, senin yüzünden yaptım demektir. Sonra genişletildi, bütün sebepler için kullanıldı,

"min” başlangıç manasınadır,

"ketebna"ya mütaaliktir, yani yazma ve yapma bundan dolayıdır demektir.

"Kim bir cana kıymaksızın adam öldürürse” birini öldürmekle kısası hak etmeyeni "ya da yeryüzünde fesat çıkarmaksızın” şirk ve yol kesme gibi,

"sanki bütün insanları öldürmüş gibidir". Çünkü haksız yere kan akıtmış, öldürmeyi adet hâline getirmiş ve o hususta insanları cesaretlendirmiştir ya da bir kişiyi öldürmekle hepsini öldürmek Allah'ın gazabını ve büyük azabını çekmede birdir.

"Kim de onu diriltirse, sanki bütün insanları diriltmiş gibidir” yani kim de affetmek veya öldürülmesine mani olmak veyahut bazı helâk sebeplerinden kurtarmak gibi hayatta kalmasına sebep olursa, demektir. Bundan maksat da cana kıymanın büyüklüğüne ve onu diriltmenin önemine dikkat çekmektir. Bu da ona yaklaşmaktan korkutmak ve ondan uzak kalmaya teşvik etmek içindir.

"Yemin olsun ki, elçilerimiz onlara apaçık deliller getirdi. Sonra bunun ardından çokları yeryüzünde aşırı gitmektedirler". Bu gibi cinâyetlerden dolayı onlara bu ağır durumu yazdıktan ve bundan kaçınsınlar diye emri te'kit etmek ve akdi yenilemek için onlara elçiler ve âyetler gönderdikten sonra, çokları adam öldürmekle ileri gidiyorlar ve hiç de önemsemiyorlar. İşte kıssa bununla yukarıya bağlanmış oldu. Âyette geçen israf normalden uzaklaşıp aşırı gitmektir.