48

Sana da kitabı önündeki kitabı tasdik edici olarak ve ona karşı bir şâhit olmak üzere hak ile indirdik. Artık sen de Allah'ın indirdiği ile hükmet. Sana gelen haktan dönüp de onların heva ve heveslerine uyma. İçinizden herkes için bir şerîat ve bir yol tayin ettik. Eğer Allah dileseydi, sizi bir tek ümmet yapardı. Ancak size verdiklerinde sizi denemek için (böyle yaptı). Öyleyse hayırlarda yarışın. Hepinizin dönüşü yalnız Allah'adır. O zaman tartıştığınız şeyleri size haber verecektir.

"Sana da kitabı hak ile indirdik” yani Kur'ân'ı demektir,

"kendinden önceki kitabı tasdik edici olarak” indirilen kitaplar cinsinden demektir, çünkü el – kitaptaki birinci lâm ahd, ikincisi de cins içindir.

"Ve bir şâhit olarak” diğer kitapları değişmekten koruyacak ve sıhhat ve sebatına şahitlik edecek bir gözcü demektir. Mef'ûl kalıbı ile müheymenen de okunmuştur ki, tahriften korunmuş demektir. Koruyan da Allahü teâlâ'dır yahut her asırdaki hafızlardır.

"Aralarında Allah'ın indirdiği ile hükmet” yani Allah'ın sana indirdiği ile demektir.

"Sana gelen haktan dönüp de onların heva ve heveslerine uyma” ondan saparak onların istediğine dönme.

"Amma"daki an lâ tettebi'e bağlıdır, çünkü sapma manasını taşımaktadır ya da fâ'ilinden hâl’dir yani sana gelenden meylederek onların arzularına uyma demektir.

"İçinizden herkes için kıldık” ey insanlar "bir şerîat” o da suya götüren yoldur. din ona benzetilmiştir, çünkü ebedî hayata sebep olacak şeye götürür. Şin'in fethi ile (şer'aten) de okunmuştur,

"ve minhacen” dinde açık bir yol demektir. Nehecel emrü deyiminden gelir ki, durum açık olmaktır. Bundan bizim geçmiş şerîatlarla mükellef olmadığımız çıkarılmıştır.

"Eğer Allah dileseydi sizi bir tek ümmet yapardı” bütün çağlarda dini nesh etmeden ve değiştirmeden bir din üzerinde birleştirirdi.

"Lev şae"nin mef'ûlu mahzûftur, ona da cevap delâlet etmektedir.

Mana şöyledir de denilmiştir: Allah hepinizin İslâm üzerinde birleşmenizi isteseydi sizi ona zorlardı.

"Ancak size verdiklerinde sizi denemek için böyle yaptı". Değişik ve her asra ve çağa uygun şerîatlar verdi; onlarla amel edecek misiniz? Farklı olmalarının sadece hikmet olduğunu fark edecek misiniz? Yoksa haktan sapıp amelde kusur edecek misiniz?

"Öyleyse hayırlarda yarışın” fırsatları değerlendirmek ve ödülü kazanmak için onlara koşun.

"Hepinizin dönüşü yalnız Allah'adır” yeni söz başıdır, yarışmanın sebebini göstermektir. Gayret edenlere vaat ve kusur edenlere tehdittir.

"O zaman tartıştığınız şeyleri size haber verecektir” haklı ile haksızı ve gayret edenle kusur edeni ayırmak için.