97

Allah; Ka'be'yi, o Beyt-i harâm'ı, kurbanlıkları ve tasmalı kurbanlıkları insanlar için bir dayanak kıldı. Bu da Allah'ın göklerde ve yerde olanları hakkıyla bildiğini anlamanız içindir. Şunu da bilmeniz içindir ki, Allah her şeyi hakkı ile bilir.

"Allah Ka'be'yi kıldı” Beytullah'a Ka'be denilmesi küp şeklinde / yüksek olmasındandır.

"Beyt-i harâm'ı” bu da medih için ya da ikinci mef'ûl olarak atıf beyandır. (İnsanlar için bir dayanak olarak) din ve dünya işlerinin kalkınıp canlanması için; korkan ona sığınır, zayıf onda güven bulur, tüccar onda kazanç sağlar, hacılar ve umreciler ona yönelirler.

Ya da din ve dünya işlerini ayakta tutan dayanak demektir. İbn Âmir "kıyemen” şeklinde okumuştur ki, o zaman şiba' gibi fial vezninde mastar olur ve aynel fiili de fiili gibi i'lal edilmiştir. Nasbi da mastar ya da hâl olmak üzeredir.

"Haram ay'ı, kurbanlıkları ve tasmalı kurbanlıkları". Bunların da tefsiri yukarıda geçmiştir. Haram aydan maksat da içinde haccın eda edildiği aydır, çünkü yanındakilere o münasiptir (kurbanlıklar ve gerdanlıkh kurbanlıklara). Ay'ın cins (dört ay) olduğu da söylenmiştir. (Bu da) eyleme ya da zikredilen şeylere işarettir ki, onlar da ihrama ve diğer şeylere saygı göstermektir.

"Allah'ın göklerde ve yerde olanları hakkıyla bildiğini anlamanız içindir". Çünkü ahkâmın meşru kılınması zararlı şeyleri gerçekleşmeden önce önlemek ve onlardan çıkacak sonuçları elde etmek içindir, bu da şerîat sâhibinin hikmetini ve ilminin mükemmelliğini gösterir.

"Şunu da bilmeniz içindir ki, Allah her şeyi hakkı ile bilir” bu da özelden sonra genelleme için ve mutlak bıraktıktan sonra mübalağa içindir.