57

O ki, rüzgârları rahmetinin önünde bir müjdeci olarak gönderir. Nihayet ağır bulutları yüklendiği zaman biz onu ölü bir toprağa göndeririz. Onunla su indiririz; onunla bütün ürünlerden çıkarırız. Ölüleri de böyle çıkarırız (diriltiriz) ki, ibret alasınız diye (bunları açıklıyoruz).

"Hüvellezi yürsilür riyaha büşran (nüşran)".

İbn Kesîr, Hamze ve Kisâî tekil olarak "nüşren” okumuşlardır ki, neşur'un çoğuludur ve naşir manasınadır.

İbn Âmir nerede olursa sükûn ile "nüşren”

Hamze ile Kisâî de nerede olursa nun'un fethi ile "neşren” okumuşlar, onu hâl yerinde mastar kabul etmişlerdir, naşiratin manasınadır yahut mef'ûlu mutlaktır. Çünkü irsal ile neşr birbirine yakındır.

Âsım da sükûn ile "büşren” okumuştur ki, aslı büşür'dür, beşir manasınadır. Böyle okunduğu gibi be'nin fethi ile "beşren” de okunmuştur ki, beşerehu'nun mastarıdır, manası da başiratin yahut lil-beşareti demektir. Büşra şeklinde de okunmuştur.

"Rahmetinin önünde” rahmetinin önü sıra demektir ki, yağmuru kastediyor. Çünkü saba rüzgârı bulutu kaldırır, kuzey toplar, güney yağdırır ve batı rüzgârı da dağıtır. (Nihayet ağır bulutları yüklendiği zaman) ekallet kılletten türemedir, çünkü bir şeyi kaldıran onu az görür, ona az gibi gelir. (Ağır bulutları) su ile ağırlaşmış bulutları, sikalen'in cemi yapılması sehab’ın sahaib manasına cemi olmasındandır. (Onu göndeririz) yani bulutu. Zamirin müfret olması lâfız itibarı iledir.

"Li-beledin meyyitin” ölü toprak için yahut onu diriltmek için yahut onu sulamak için,

"meytin” şeklinde de okunmuştur. (Onunla suyu indiririz) toprağa yahut bulutla yahut gönderme ile veyahut rüzgârla demektir.

"Feahrecna bihi” de öyledir. Zamirin suya râci olma ihtimali de vardır. Beled'e râci olursa be birincide ilsak için olur, ikincide de zarfiyet için olur. Eğer başkasına râci olursa sebebiyet içindir.

"Bütün ürünlerden” her çeşitinden demektir.

"Ölüleri de böyle çıkarırız” işâret ürünlerin çıkarılmasınadır yahut ölü toprağın canlandırılmasmadır yani toprağı onda büyüme kuvveti ihdas etmek ve çeşitli bitki ve ürünlerle nemlendirmekle onu dirilttiğimiz gibi ölüleri de sinlerinden (kabirlerinden) öyle çıkarır ve ruhlarını bedenlerine iade etmekle diriltiriz. Maddelerini toplar ve onları kuvvet ve hislerlerle yumuşatırız.

“ ibret alasınız diye (bunları açıklıyoruz.)” buna gücü yetenin ona da gücünün yettiğini bilirsiniz.