72

Şüphesiz îman edenler, hicret edenler, malları ve canlarıyla Allah yolunda cihâd edenler, Muhâcirleri barındıranlar ve yardım edenler var ya, işte onların kimileri kimilerinin dostlarıdır. Onlar ki, îman edip de hicret etmediler, onlar hicret edinceye kadar sizin onlar için hiçbir velayetiniz yoktur. Eğer sizden dinde yardım isterlerse, size onlara yardım etmek düşer. Ancak sizinle onların arasında andlaşma olan bir kavim hariç. Allah yaptıklarınızı pekiyi görendir.

"Şüphesiz îman edenler, hicret edenler” vatanlarından ayrılanlar, bunlar da Allah ve Resûlü sevgisi için yurtlarını terk eden Muhâcirlerdir "mallarıyla cihâd edenler” onları ata ve silâha sarf edenler ve muhtaçlara harcayanlar "ve canlarıyla Allah yolunda cihâd edenler” bizzat savaşa katılanlar,

"Muhâcirleri barındırıp yardım edenler” bunlar da Ensâr'dır ki, Muhâcirleri kendi yurtlarında barındırdılar ve düşmanlarına karşı onlara yardım ettiler "işte onların kimileri kimilerinin dostlarıdır” mirasta. Muhâcirlerle Ensâr hicret ve yardım sebebiyle birbirlerine mirasçı olurlardı, akrabaları olmazdı. Sonunda "akrabalar birbirlerinin velileridir” (Enfâl: 75) ayetiyle nesh edildi.

Ya da yardım ve desteklemede birbirlerinin dostlarıdır.

"Onlar ki, îman edip de hicret etmediler, onlar hicret edinceye kadar sizin onlar için hiçbir velayetiniz yoktur” yani miraslaşma hususunda demektir. Hamze kesre ile "vilayetinim” okumuştur ki, bunu işe ve sanata benzetmiştir, Meselâ kitabet ve imaret gibi. Sanki arkadaşının velisi olmakla onun işini yapıyor gibidir.

"Eğer sizden dinde yardım isterlerse, size onlara yardım etmek düşer” müşriklere karşı onlara yardım etmek size vâciptir.

"Ancak sizinle onların arasında andlaşma olan bir kavim müstesna” aleyhlerine yardım etmekle andlaşmaları bozulmaz.

"Allah yaptıklarınızı pekiyi görendir".