30

Yahûdîler,

"Uzeyr, Allah'ın oğludur” dediler, Hıristiyanlar,

"Mesih Allah'ın oğludur” dediler. Bu, onların ağızları ile söyledikleri sözdür. Daha önceki kâfirlerin sözlerine benzetiyorlar. Allah onları kahretsin, nasıl da döndürülüyorlar?

"Yahûdîler: Uzeyr Allah'ın oğludur, dediler” bunu ancak geçmişlerinden bazıları ya da Medîne'de olanlar, buyurmuştur. Bunu demelerinin sebebi şudur; çünkü Buhtunassar olayından sonra onlarda Tevrat'ı ezbere bilen yoktu. Allah onu yüz yıl öldürdükten sonra diriltince onlara Tevrat'ı ezberinden yazdırdı. Buna şaşakaldılar ve: Bunu ancak Allah'ın oğlu olduğu için yapabildi, dediler. Bu sözün onlarda olduğunun delili şudur ki, âyet inip de onlar okununca itiraz etmediler, halbuki onu yalanlamak için her çareye baş vuruyorlardı. Âsım, Kisâî ve Ya'kûb tenvinle "uzeyrun” okumuşlardır. Bunu da Arapça kabul etmişler ve ibn'le sıfatlamamışlardır. Öteki okuyuşta tenvinin atılması ya ucmelik ve marifelikten dolayı gayri munsarif olduğu içindir ya da iki sâkin cem olduğu içindir, bunda da nûn yumuşak harflere benzetilmiştir ya da ibn sıfattır, haber de mahzûftur Meselâ mabuduna yahut sahibuna gibi. Bu da bâtıldır, çünkü nesebi kabul etmeye ve takdir edilen haberi inkâr etmeye götürür.

"Hıristiyanlar. Mesih Allah'ın oğludur, dediler” bu da bazılarının sözüdür, bunu demeleri babasız birinin olmayacağı içindir ya da gözsüzü ve abraş hastalığını Allah olmayan birinin iyi edemeyeceği içindir.

"Bu, onların ağızlarıyla söyledikleri sözdür". Bu da ya bu sözün onlara nispetini tekittir ya da câiz olmasını reddir ya da bunun delilsiz söylenmiş olmasındandır. Ağızdan düşünülmeden çıkan ve gerçekte karşılığı olmayan söze benzetilmiştir.

(Kâfirlerin sözlerine benzetiyorlar) yani yudahi kavluhum kavlellezine keferu (sözleri kâfirlerin sözlerine benzemektedir); muzâf hazfedilmiş, muzâfun ileyh onun yerine geçirilmiştir.

"Daha önce” kendilerinden önce demektir. Maksat eskileridir, mana da küfrün onlarda eski olmasıdır.

Ya da melekler Allah'ın kızlarıdır, diyen müşriklerdir ya da Yahûdîlerdir. O zaman zamir Hıristiyanlara gider. Mudahat benzemektir, hemzeli şekli de lügattir. Âsım öyle okumuştur. İmreetün dahyeü kavli de ondandır ki, erkeğe benzeyen hayız görmeyen kadın demektir.

"Allah onları kahretsin” helâk olmaları için bedduadır, çünkü Allah'ın savaştığı kimse helâk olur ya da sözlerinin çirkinliğinden taaccüptür.

"Nasıl da döndürülüyorlar?” haktan bâtıla nasıl da çevriliyorlar?