36

Muhakkak Allah katında ayların sayısı, Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı gündeki kitabında on ikidir. Onlardan dördü haram aylardır. İşte doğru din budur. Öyleyse bunlarda kendinize haksızlık etmeyin ve müşriklerle sizinle topyekûn savaştıkları gibi siz de onlarla topyekûn savaşın. Bilin ki, şüphesiz Allah müttekılerle beraberdir.

 (Muhakkak ayların sayısı) tüm adedi (Allah katında) bu da iddete'nin mamulüdür, çünkü mastardır.

"Allah'ın kitabında on ikidir” Levh-i Mahfuzda yahut onun hükmünde, bu isna aşere'nin sıfatıdır.

"Yevme halekas semavati velarda” ondaki sübut manasına mütealliktir ya da mastar kabul edildiği takdirde kitaba mütealliktir.

Mana da şöyledir: Bu durum bizatihi Allah'ın gök cisimlerini ve zamanlan yarattığı günde sabittir.

"Onlardan dördü tektir", o da receptir. Üçü de arka arkayadır, onlar da zilkade, zilhicce ve muharremdir.

"İşte bu doğru dindir” yani dört ayın haram edilmesi sağlam dindir; İbrâhîm ile İsmâîl'in dinidir. Allah o ikisine selâm etsin. Araplar da bunu onlardan miras almışlardır.

"Öyleyse bunlarda kendinize haksızlık etmeyin” onlara saygısızlık etmekle ve haramlarını yapmakla. Cumhur bunlarda savaşmanın menstıh olduğu görüşündedir. Zulmü de onlarda günah işlemekle te'vil etmişlerdir. Çünkü o büyük günahtır. Haremde ve ihram hâlindeyken işlenmiş gibidir. Ata'dan şöyle rivâyet edilmiştir: İnsanlar için haremde yahut haram aylarda savaşmak helâl değildir, meğerki kendilerine savaş açıla. Birinciyi aleyhisselâm Efendimiz'in şevval ve zilkade aylarında Tâif'i muhasere edip Hevâzin'le savaşması teyit eder.

"Müşriklerle sizinle topyekûn savaştıkları gibi siz de onlarla topyekûn savaşın” kâffeten topluca demektir. Mastardır, kefe anişşey'den gelir ki, toplu bir şey fazlalıktan men edilmiştir ve hâl yerindedir.

"Bilin ki, şüphesiz Allah müttekılerle beraberdir” bu da onlara zaferin takvaları sebebiyle verildiğine müjde ve garantidir.