37

Haram ayı geciktirmek küfürde bir artırmadır ki, onunla kâfirler saptırılır. Allah'ın haram ettiğinin sayısını denkleştirsinler de Allah'ın haram ettiğini helâl etsinler. Onlara kötü amelleri süslü gösterildi. Allah kâfirler topluluğuna hidâyet etmez.

 (Haram ayı geciktirmek) yani ayın haramlığım başka bir aya ertelemek demektir. Onlar savaşırlarken haram ay geldiği zaman onu helâl eder, yerine başka bir ayi harâm ederlerdi. Sonunda ayların hususiyetlerini terk ettiler ve kuru sayıya itibar ettiler. Nâfi''den Verş kırâatında hemzeyi ye'ye kalb ederek ye'yi ye'ye idgam ederek "innemen nesiyyü” okuduğu rivâyet edilmiştir. Hemze'nin hazfi ile "ennesyü” vennesîü,nnesaü de okunmuştur. Üçü de mastardır, nesseehu'dan gelir ki, ertelemek manasınadır.

"Küfürde bir artırmadır” çünkü Allah'ın helâl ettiğini harâm etme ve haram ettiğini helâl etmedir, bu da kendi küfürlerine ilave ettikleri ayrı bir küfürdür.

"Onunla kâfirler saptırılır” fazladan saptırılır. Hamze, Kisâî ve Hafs meçhul kalıbı ile "yudallu” okumuşlardır. Ya'kûb'tan da "yudıllu” okuduğu rivâyet etmiştir ki, saptıran Allah olur.

"Onu bir sene helâl ederler” Haram aylardan erteleneni bir yıl helâl ederler, onun yerine de başka bir ayi harâm ederler.

"Onu bir yıl haram ederler” eskisi gibi harâm olarak bırakırlar.

Şöyle de denilmiştir: Bunu ilk icat eden Cünade bin Avf el - Kinani'dir. Hac mevsiminde bir devenin üzerinde durur: Şüphesiz ilâhlarınız size muharremi helâl etti, siz de onu helâl edin, derdi. Sonra da ertesi sene: Şüphesiz ilahlarınız size muharremi harâm etti, siz de onu haram bilin, derdi. İki cümle sapıklığın tefsiridir yahut hâl’dir.

"Allah'ın haram ettiğinin sayısını denkleştirmek için” yani harâm dört ayın sayısını tutturmak için. Livatıu'daki lâm "yuharrimunehu"ya ya da toplam iki fiilin gösterdiği şeye mütealliktir.

"Allah'ın haram ettiğini helâl etmeleri için” sadece sayıyı gözetirler, vakte riayet etmezler.

"Onlara kötü amelleri süslü gösterildi". Malum kalıbı ile (zeyyene) de okunmuştur ki, süsleyen Allah olur.

Mana da şöyledir: Allah onları perişan etti ve saptırdı, öyle ki, çirkin amellerini güzel sandılar.

"Allah kâfirler topluluğuna hidâyet etmez” doğru yolu bulacak şekilde hidâyet etmez.