107

Bir de şöyleleri vardır: bunlar; zarar vermek, inkâr etmek, mü'minlerin arasını açmak ve daha önce Allah ve Resûlü ile savaşânı beklemek için mescit edindiler. Biz, iyilikten başka bir şey istemedik, diye muhakkak yemin edeceklerdir. Allah şahitlik eder ki,

"Vellezinet tehazu meselden” bu da "ve aHârûne mercuune"ye atıftır ya da mübteda’dır, haberi mahzûftur yani fimen vasafna ellezinet tehazu demektir ya da ihtisas üzere mensûbtur. Nâfi' ile İbn Âmir vavsız (Ellezîne) okumuşlardır.

"Zarar vermek için” mü'minleri rahatsız etmek için,

rivâyete göre Amr bin Avf oğulları Kuba mescidini kurunca Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem'den kendilerine gelmesini istediler. O da geldi, içinde namaz kıldı. Kardeşleri Ğanem bin Avf oğulları bunları kıskandılar, onlar da kendilerine Şâm'dan gelecek olan rahip Ebû Amr imamlık etmek üzere bir mescit yaptılar. Mescidi tamamlayınca Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem'e geldiler: Biz ihtiyaç sahipleri, özürlüler, yağmurlu ve kış gecelerinde namaz kılmak için bir mescit yaptık, içinde namaz kıl ki, orasını namazgah edinelim, dediler. O da kalkmak için dışarı elbisesini aldı, hemen âyet indi. Mâlik bin Duhşum, Mâ'n bin Adiy, Amir bin Seken ve Vahşi'yi çağırdı, onlara: Halkı zâlim olan o mescide gidin, onu yıkın, yakın, dedi. Öyle yapıldı, yeri de çöplük kılındı.

"İnkâr için” içlerinde gizledikleri küfrü takviye etmek için "mü'minlerin arasını açmak için” Kuba mescidinde namaz kılmak için toplanan mü'minleri kastediyor.

"Daha önce Allah ve Resûlü ile savaşânı beklemek için” rahip Ebû Amr'i kastediyor, çünkü o, Uhut savaşında Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem'e:

Nerede seninle savaşan bir topluluk görürsem mutlaka onlarla birlik olur, seninle savaşırım, demişti. Ta Huneyn gününe kadar savaştı, Hevâzin'lilerle beraber yenildi, Şâm'a kaçtı, Resûlüllah ile savaşacak asker getirmek üzere Kayser'e müracaat etti. Sonunda Knınesrin'de tek başına vefat etti.

Şöyle de denilmiştir: Ahzap savaşında asker toplardı, yenilince Şâm'a kaçtı.

"Minkablu” "harebe"ye yahut "ittehazu"ya mütealliktir. Yani bunlar geri kalmakla münâfık olmadan önce mescit edindiler demek olur. Çünkü onun Tebuk seferinden önce inşa edildiği rivâyet edilmiştir. Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem'den gelmesini istediler. O da: Biz yola çıkmak üzereyiz, döndüğümüz zaman inşallah içinde namaz kılarız, dedi. Dönünce, teklifi tekrar ettiler, âyet bunun üzerine indi.

"Biz iyilikten başka bir şey istemedik” onu bina etmekle ancak iyi şey istedik yahut iyi dilek tuttuk ki, o da namaz, zikir ve Müslümanlara geniş bir mekan hazırlamaktır.

"Allah şahitlik eder ki, onlar elbette yalancılardır” yeminlerinde.