120

 Medîne halkı ve çevrelerindeki bedevîler için, Resûlüllah'tan geri kalmaları ve canlarını onun canından üstün tutmalarıi hakkı yoktur. Çünkü onlara ne bir susuzluk ne de bir yorgunluk ne de bir açlık dokunmaz ve kâfirleri kızdıracak bir yere ayak basmazlar ve düşmandan bir başarı elde etmezler ki, ona karşılık kendilerine İyi bir amel yazılmış olmasın. Şüphesiz Allah, iyilik edenlerin mükâfatını zâyi etmez.

"Medîne halkı ve çevrelerindeki bedevîler için, Resûlüllah'tan geri kalmaları hakkı yoktur” nehiydir, nefiyle tabir edilmesi mübalağa içindir.

"Ve canlarını onun canından üstün tutmaları hakkı da yoktur” o canını esirgemiyorsa onlar da esirgemesinler, o ne gibi sıkıntı çekiyorsa onlar da çeksinler.

Rivâyete göre Ebû Hayseme bahçesine girdi, güzel de bir karısı vardı. Ona gölgeye bir hasır serdi, üzerine bir döşek attı. Ona taze ve kuru hurma takdim etti, soğuk su getirdi. Ebû Hayseme baktı: Serin gölge, taze hurma, soğuk su ve güzel bir kadın, Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem ise güneşin altında ve açık havadadır. Bu iyi bir şey değildir, dedi. Kalktı devesini hazırladı, kılıcını ve mızrağını aldı, rüzgâr gibi fırladı. Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem yola baktı, uzaktan serap gibi bir binekli gördü: Ebû Hayseme ol, dedi. Baktı ki, o. Resûlüllah sallallahü aleyhi ve sellem sevindi ve onun için istiğfar etti.

"Lâ yerğabu"nûn nasbi da cezmi de câizdir, (bu) "mâ kâne"nin ifade ettiği savaştan geri kalma yasağına ya da beraber çıkmanın vâcip olduğuna işarettir.

"Çünkü onlara Allah yolunda ne bir susuzluk ne bir yorgunluk ne de bir açlık dokunmaz ve kâfirleri kızdıracak bir yere ayak basmaz ve düşmandan bir başarı elde etmezler ki,” öldürmek, esir almak ve ganimet elde etmek gibi "ona karşılık kendilerine iyi bir amel yazılmış olmasın". Bir sevabı hak etmiş olmasınlar. Bu da Peygambere uymayı vâcip kılan şeylerdendir.

"Şüphesiz Allah, iyilik edenlerin mükâfatını zâyi etmez” iyiliklerine karşılık. Bu da bu yazmanın gerekçesidir ve şuna dikkat çekmektedir ki, cihâd da bir iyiliktir. Kâfirler için iyilik olması şundandır çünkü o, mümkün olan şeyle onların iyiliğine çalışmaktır, tıpkı tedavi eden doktorun deliyi dövmesi gibidir. Mü'minlerin hakkında da onları kâfirlerin şiddet ve istilasından korumaktır.