11

 Eğer Allah insanlara şerri de hayrı acele istemeleri gibi verseydi, elbette onlara ecelleri hükmedilirdi. Bize kavuşmayı ummayanları taşkınlıkları içinde bocalamaya bırakırız.

"Eğer Allah insanlara şerri acele verseydi” süratle verseydi "hayrı acele istemeleri gibi” hayrı acele etmeleri denilecek yerde böyle denilmesi hayırda onlara hızla icabet etmesini bildirmek içindir, böyle ki, onu acele istemeleri onu acele etme gibi olmuştur.

Ya da maksat acele istedikleri serdir, Meselâ:

"Üzerimize gökten taş yağdır” (Enfâl: 32) demeleri gibi. Kelâmın takdiri şöyledir: Velev yuaccilullahu linnasiş şerre tacilehu lilhayri ... bütün atılanlar, kalanlar onlara dalâlet ettiği için atılmıştır.

"Ecellerine hükmedilirdi” öldürülür ve helâk edilirlerdi. İbn Âmir ile Ya'kûb malum siygası ile lekada okumuşlardır ki, fâil de Allahü teâlâ olur.

"Lekadayna” da okunmuştur. (Bize kavuşmayı ummayanları taşkınlıkları içinde bocalamaya bırakırız) bu da şart cümlesinin gösterdiği mahzûf fiile ma’tûftur. Sanki şöyle denilmiştir: Fakat acele etme, biz onları aşama aşama helake ulaştırmak için onlara süre veriyoruz.