54

Eğer zulmeden her nefis yeryüzündeki şeylere sahip olsaydı, onu mutlaka feda ederdi. Azâbı gördükleri zaman pişmanlığı gizlediler. Aralarında adaletle hükmolunur ve onlara zulmedilmez.

"Eğer zulmeden her nefis sahip olsaydı” şirk ile başkasına saldırmakla zulmeden "yeryüzündeki şeylere” hazinelerine ve mallarına "onu mutlaka feda ederdi” onu azaptan kurtulmak için fidye verirdi. Bu da iftedahu kavlinden gelir ki, fidye manasınadır.

"Azâbı gördükleri zaman pişmanlığı gizlediler” çünkü hesap etmedikleri feci şeyleri görünce afalladılar, konuşamadılar.

Şöyle de denilmiştir: Pişmanlığı hâlis hâle getirdiler, çünkü onu gizlemek hâlis hâle getirmektir.

Ya da sırruşşey bir şeyin hâlisine denir, şu itibarla ki, gizlenir ve esirgenir. Açıkladılar da denilmiştir ki, bu da serreş şey'e ve eserrehu deyiminden gelir ki, bir şeyi açıklamaktır.

"Aralarında adaletle hükmolunur ve onlara zulmedilmez” tekrar değildir, çünkü birincisi peygamberlerle İnkârcıları arasındadır, ikincisi ise müşriklerin şirkle cezalanmasıdır.

Ya da zâlimlerle mazlumlar arasında hüküm verilir, demektir. Zamirin onları içine alması zulmün onları göstermesindendir.