5

 Eğer şaşacaksan, şaşacak şey nların "toprak olduğumuz zaman mı, gerçekten biz mi yeniden yaratılacağız?” sözleridir. İşte onlar Rablerini inkâr edenlerdir. İşte onların boyunlarında demirden halkalar vardır. İşte onlar ateşin yaranıdır. Onlar orada ebedî kalıcılardır.

"Eğer şaşacaksan” ey Muhammed, onların yeniden dirilmeyi İnkârlarına "şu sözleri şaşılacak şeydir” şaşmana değer. Çünkü sana anlatılanları yoktan var etmeye gücü yeten birinin bunları tekrar etmesi daha kolaydır. Bu sayüan âyetler başlamanın varlığına delil olduğu gibi tekrar etmenin de mümkün olduğuna delildir, zira bunlar onun sonsuz ilim ve kudretini, maddelerin de onun çeşitli tasarruflarını kabule müsait olduklarını gösterir. (Toprak olduğumuz zaman mı, gerçekten biz mi yeniden yaratılacağız) bu da onların sözlerinden bedeldir yahut onun mef'ûlüdür.

"İza"mn âmili de mahzûftur,

"einna lefi halkın cedid” kavli de bunu göstermektedir.

"İşte onlar Rablerini inkâr edenlerdir” çünkü onun yeniden diriltmeye gücünün yettiğini kabul etmemişlerdir.

"İşte onların boyunlarında demirden halkalar vardır” sapıklık bağı altına alınmışlardır, kurtulmaları umulmaz ya da kıyâmet gününde boyunlarına tok geçirilecektir.

"İşte onlar ateşin yaranlarıdır, orada ebedî kalıcılar” oradan ayrılmazlar. Araya fasıla zamirinin girmesi özellikle kâfirlerin ebedî kalacaklarını göstermek içindir.