8

 Allah; her dişinin taşıdığını, rahimlerin neyi eksilttiğini ve neyi artırdığını bilir. Her şey nun yanında bir ölçü iledir.

"Allah; her dişinin taşıdığını bilir” yani hamlini ya da taşıdığı şeyin mevcut ve gelecek hâllerden hangisi üzerinde olduğunu bilir.

"Rahimlerin neyi eksilttiğini ve neyi artırdığını bilir” hacimde, müddette ve sayıda neyi eksilttiğini ve neyi artırdığını bilir. Gebeliğin en uzun süresi biz Şâfiîlere göre dört yıldır. Mâlik'e göre beş yıl, Ebû Hanîfe'ye göre de iki yıldır.

Rivâyete göre Dahhak iki yılda, Herem bin Havyan da dört yılda doğmuştur. En yüksek sayısının ise sınırı yoktur. En çok bilinenin dördüz olduğu söylenmiştir, Ebû Hanîfe radıyallahü anh de bunu kabul etmiştir. Şâfiî rahmetüllahi aleyh şöyle buyurmuştur: Yemen'de bana bir ihtiyar, karısının defalarca doğurduğunu ve her batında beşiz doğurduğunu söyledi.

Şöyle de denilmiştir: Maksat hayız kanının azalıp çoğalmasıdır. Gâda maddesi müteaddi ve lâzım olarak gelir, izdade de öyledir, Allahü teâlâ "vezdadu tis'â” (Kehf: 25) buyurmuştur. Eğer o ikisini lâzım kılarsan "mâ"nın mastariye ve isnatlarının da mecazen erham'a olması lâzım gelir. Çünkü ikisi de Allahü teâlâ'ya ya da ikisinin içindekine aittir.

"Her şey nun yanında bir ölçü iledir” onu aşmaz da ondan geri kalmaz da, şu âyet gibi:

"Şüphesiz biz her şeyi bir ölçü ile yarattık” (Kamer: 49). Çünkü Allahü teâlâ her olaya belli bir vakit ve durum vermiş; oraya götürecek sebepler hazırlamıştır.