39

Bahçene girdiğin zaman: Maşallah, kuvvet ancak Allah iledir. Eğer beni mal ve evlatça senden daha az görüyorsan,

"Bahçene girdiğin zaman deseydin ya” oraya girdiğin zaman demeli değil miydin "maşallah” el - emrü maşallah (durum maşallahtır) yahut maşaallahu kainün (Allah'ın dediği olur) bu durumda "mâ” mevsûledir ya da eyyü şeyin şaallahu kâne (Allah'ın dediği olur) demektir ki, bu durumda "mâ” şartıye olur. Cevap da mahzûftur, bu da şunu ikrar ettirmektedir ki, bahçe de ondaki şeyler de Allah'ın dilemesiyledir. İsterse onları bırakır isterse yok eder.

"Kuvvet ancak Allah iledir” böyle deseydin de nefsinin acizliğini ve Allah’ın gücünü itiraf etseydin. Elinde bulunan şeyler de onun yardımı ve gücü iledir. Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur: Kim bir şey görür de, maşallah lâ kuvvete illâ billah derse, ona zararı dokunmaz.

(Eğer beni mal ve evlatça senden daha az görüyorsan) "ene"nin fasıla olma ihtimali de birinci mef'ûlu te'kit olma ihtimali de vardır. Merfû' olarak "ekallü” de okunmuştur ki, o zaman "ene"nin haberi, cümle de "tereni"nin ikinci mef'ûlu olur.

"Veveleda” kavlinde nefer'i evlatla tefsir edene delil vardır.