39

Onu tabuta koy; onu denize at; deniz de onu sahile atsın da onu benim de düşmanım, onun da düşmanı alsın. Sana benden bir sevgi bıraktım ve gözümün önünde yapılasın (büyütülesin) diye.

 (Onu tabuta koy, diye) bienikzifihi yahut ikzifihi demektir. Çünkü vahiy de kavl (söz) manasınadır.

"Onu denize at” kazf atmak için de koymak için de denilir, Meselâ "Kalplerine korku saldı” (Ahzab: 26) âyetinde olduğu gibi. Remy de öyledir, Meselâ: Gulamun remahullahu bilhusni yafian (Allah bütün güzelliği o gence vermiş) sözünde olduğu gibi.

"Onu deniz de sahile atsın” denizin onu sahi le atması mutlaka olması gereken bir şey lduğu - çünkü ona Allah'ın irâdesi taalluk etmiştir - ve deniz de iyiyi kötüyü ayıran uysal bir kul gibi kabul edildiği için ona böyle emretmiş, cevap da emir tarzında verilmiştir. En iyisi bütün zamirlerin Mûsa'ya gönderilmesidir, çünkü nazma riayet gerekir. Denize atılan ve sahile çıkarılan her ne kadar biz zât tabut / sandık ise de dolayısı ile Mûsa'dır.

"Onu benim de düşmanım, onun da düşmanı alsın” düşman, mübalağa için tekrar edilmiştir ya da birincisi o andaki düşmandır, ikincisi de beklenen düşmandır.

Şöyle de denilmiştir: Annesi sandığın içine pamuk koydu, çocuğu da içine yatırdı, sonra da sandığı ziftleyip denize attı. Denizden (Nil'den) de Fir'avn'in bahçesine bir kanal vardı, su bebeği oraya sürükledi, o da onu bahçedeki havuza attı. Fir'avn de havuz başında karısı Asiye bint Müzahim ile oturuyordu. Onun çıkarılmasını emretti, açıldı, baktılar ki, ay parçası gibi bir çocuk. Onu çok sevdi, nitekim Allahü teâlâ:

"Sana benden bir sevgi bıraktım” buyurmuştur. İnsanların kalplerine koydum, öyle ki, seni gören ayrılığına sabredemezdi.

"Minnî” lâfzının elkaytü'ye müteallik olması da câizdir yani seni sevdim, kimi de Allah severse, bütün kalpler de onu sever. Dış anlama göre deniz onu sahile yani kı yısına atmıştır, çünkü su onu kazar, bebek de oradan alınmıştır. An cak sahilin kanalın ağzı olma ihtimali de vardır.

"Gözümün önünde yapılasın, diye” büyütülesin, sana iyilik edile, ben de seni gözetleye yim. Velitusnaa gizli bir illete atıftır Meselâ liyutaattafa aleyke gibi ya da illete bağlı gizli bir fiile mütealliktir, Meselâ faaltü Zâlike gibi. Emir olarak lâm'ın kesri ve sükûnu, ayn'ın da cezmi ile (veli tusna',ltusna) ve nasb ve te'nin fethi ile de (velitasnaa) da okunmuştur. Yani yaptığın gözümün önünde olsun ki, emrime muhalefet etmeyesin demektir.