86

Görmediler mi biz, geceyi dinlenmeleri için karanlık, gündüzü de çalışmaları için aydınlık kıldık. Şüphesiz bunda mü'min bir toplum için gerçekten ibretler vardır.

"Görmediler mi?” tevhidin gerçekleşmesi ve onları haşri ve peygamberler göndermeyi câiz görmeye götürmek için görmediler mi? Çünkü Âyette geleceği üzere aydınlıkla karanlığın özel bir şekilde, kendiliğinden olmadan arka arkaya gelmesi, ancak kahhar olan Allah'ın kudreti ile olur. Aynı madde üzerinde karanlığı aydınlıkla değiştirmeye gücü yetenin bedenin çeşitli maddelerinde hayatı da ölümle değiştirmeye gücü yeter. Gündüzü eşyayı görmeleri için geçim sebeplerinden bir sebep kılan Allah belki de dünya ve âhiretlerinde bütün çıkarlarının dayanağı olan şeye (peygamber göndermeye) hiç halel vermeyecektir.

"Biz, geceyi dinlenmeleri için kıldık” uyku ve kararla "gündüzü de çalışmaları için görücü (aydınlık) kıldık” mubsıran aslında liyabsuru fihi (görmeleri için demektir). Bunda görme ondan ayrılmayacak şekilde gündüzün yaratılışında olan bir hâl kılınmakla mübalağa yapılmıştır (herkes onda gördüğü için o da her zaman görür gibi olmuştur). "Şüphesiz bunda mü'min bir toplum için gerçekten ibretler vardır” çünkü o üç şeye delâlet etmektedir (tevhide, haşre ve peygamber göndermeye).