17

 Siz ancak putlara tapıyorsunuz ve yalan uyduruyorsunuz. Şüphesiz Allah,'tan başka ibâdet ettikleriniz sizin için rızık vermeye sahip değildir. Öyleyse rızkı Allah katından arayın ve ona ibâdet edin. Ona şükredin. Yalnız ona döndürüleceksiniz.

"Siz ancak putlara tapıyorsunuz ve yalan uyduruyorsunuz” onlara İlâh demekle ve Allah katında şefaatlerini ummakla ya da onları siz imal ediyor ve yalan için yontuyorsunuz demektir ki, bu da hâllerinin şer olduğunun delilidir, çünkü yalan ve bâtıldır. Halleka'den teksir için tühallikine ve tekellüf için tehallekune de okunmuştur. Mastar olarak efiken de okunmuştur ki, kezib vezninde olur ya da sıfat-ı müşebbehe olur ki, halkan za ifkin manasınadır.

"Şüphesiz Allah,'tan başka ibâdet ettikleriniz sizin için rızık vermeye sahip değiller” bu da onların kötü olduklarının ikinci delilidir, çünkü nafiledir. Rızkan'ın mastar olma ihtimali de vardır ki, size rızık veremezler demek olur ve merzuk manasına olma ihtimali de vardır. Nekire olması da genelleme içindir.

"Öyleyse rızkı Allah katında arayın” bütün rızkı orada arayın, çünkü sâhibi odur.

"Ona ibâdet edin ve ona şükredin” ona ibâdet etmekle isteklerinize vesile arayın, size verdiği nimetleri şükrü ile kuşatın ya da ona kavuşmaya bu ikisi ile hazırlanın. Çünkü "yalnız ona döndürüleceksiniz” te'nin fethi ile (terciun) da okunmuştur.