49

Ey îman edenler, mü'min kadınları nikahlayıp sonra da onları kendilerine dokunmadan bıraktığınız zaman, sizin için onların üzerinde sayacağınız bir iddet yoktur. Onları faydalandırın ve onları güzelce salıverin.

"Ey îman edenler, mü'min kadınları nikahlayıp sonra da onları kendilerine dokunmadan bıraktığınız zaman” dokunmadan cima etmeden demektir. Hamze ile Kisâî, elif, te'nin de zammı ile tümâssuhunne okumuşlardır.

"Sizin için onların üzerinde bir iddet yoktur” kadınların kendi başlarına bekleyecekleri bir iddet yoktur "sayacağınız” adedini tam sayacağınız demektir. Bu da adettüd derahime fateddeha (dirhemleri saydım, o da saydı) deyiminden gelir ki, kiltuhu fektalehu (ölçtüm, o da ölçtü) kavli gibidir.

Ya da (ta'tedduneha) teudduneha (sülasi) manasınadır. Saymayı erkeklere isnat etmesi, iddetin kocaların hakkı olduğunu göstermek içindir, nitekim "sizin için yoktur” ifadesi de bunu akla getirir. İbn Kesîr şeddesiz olarak tateduneha okumuştur ki, o zaman iki dal'dan birisi ye'ye çevrilmiş olur.

Ya da i'tidâ'dan gelmiş olur ki, haksızlık etmektir. Kelâmın zahiri sırf gerdeğe girmekle iddetin vâcip olmadığını gerektirir. Hüküm genel olduğu hâlde özellikle mü'min kadınlardan bahsedilmesi, mü'min erkeğin evlenmek için mü'min kadını seçmesi gereğine işâret içindir. Sümme (sonra) edatının kullanılması da boşamanın kadına dokunacak kadar gecikmesinin soya tesir edeceği gibi iddete de tesir edeceği ihtimalini ortadan kaldırmak içindir.

"Onları faydalandırın (onlara müt'a) verin” eğer mehir kesilmemişse; çünkü kesilmiş olursa onun yarısı vâcip olur, müt'a değil. Müt'a vermenin ikisini de içine alacak şekilde te'vil edilmesi de câizdir.

Ya da emri vücupla nedb arasında müşterek olarak te'vil etmek de câizdir. Çünkü mehri belirlenen kadına da müt'a vermek sünnettir.

"Onları salıverin” kadınları evlerinizden çıkarın; çünkü onların üzerinde sayacağınız bir iddet yoktur,

"güzel bir şekilde salıverin” zarar vermeden ve hakkını yemeden. Salıvermeyi sünnî talakla tefsir etmek câiz değildir; çünkü talaktan sonra gelmektedir (talaktan sonra salıvermek de anlamsızdır). Bir de zamir duhul edilmeyen kadına gitmektedir.