11

 Allah sizi topraktan, sonra da meniden yarattı. Sonra sizi çiftler kıldı. Bir dişi ancak onun ilmi ile gebe kalır ve doğurur. Ömrü uzatılanın ömrünün uzatılması ve onun ömründen eksiltilmesi ancak bir kitaptadır. Şüphesiz bu, Allah'a kolaydar.

"Allah sizi topraktan yarattı” Âdem aleyhisselâm'ı ondan yaratmakla "sonra da meniden” zürriyetini ondan yaratmakla.

"Sonra sizi çiftler kıldı” erkekli dişili.

"Bir dişi ancak onun ilmi ile gebe kalır” ona malumdur.

"Ömrü uzatılanın ömrü uzatılmaz” yaşlanacak olanın ömrü "ve onun ömründen eksiltilmez” başkasına göre ömrü kısa olanın, Meselâ ona kısa ömür verilmesi gibi yahut ömrü kısa olanın ömrü baştan kısa kılınmakla eksiltilmez. Min umurihi'deki zamir ömrü kısa olana gitmektedir, her ne kadar zikri geçmemişse de karşıtı onu akla getirir.

Ya da zamir dinleyenin anlayışına güvenilerek muammer (Ömür verilen manasına) lâfzına gitmektedir, Meselâ Allah bir kula sevap vermez ve azâp etmez ancak hak ile eder kavlinde olduğu gibi.

Şöyle de denilmiştir: Uzama ve kısama bir ömre göredir, bu da Levh-i Mahfûz'da tespit edilen çeşitli sebeplere nazârandır, Meselâ şöyle kaydedilmiş olabilir: Eğer Amr hac yaparsa ömrü altmış senedir, yoksa kırk yıldır.

Şöyle de denilmiştir: Ömrün kısalması ömründen geçenlere göredir, çünkü ömrü günbegün deftere yazılır. Ya'kûb'tan malum kalıbı ile layankusu okuduğu rivâyet edilmiştir.

"Ancak bir kitaptadır” o da Allahü teâlâ’nın ilmidir yahut Levh-i Mahfûz'dur yahut amel defteridir.

"Şüphesiz bu, Allah'a kolaydır” ömrün tespitine yahut artmasına veyahut eksilmesine işarettir.