77

İnsan görmedi mi, gerçekten biz onu meniden yarattık; birden o, apaçık bir hasımdır.

"İnsan görmedi mi, gerçekten biz onu meniden yarattık; birden o, apaçık bir hasımdır". Bu da haşri inkârlarına nisbetle dediklerini basitleştirmek için ikinci tesellidir. Bunda inkârlarını gayet ince bir şekilde çirkin gösterme vardır; şöyle ki, bunu şaşılması gereken bir şey; açık hasımlıkta ileri gitme; başta yarattığından daha basiti için kudretini yok sayma ve ondan daha büyüğü olmayan nimetine nankörlük ve yalanlama ile karşılık saymıştır. En büyük nimet de en değersiz şeyden şerefli bir insan yaratmasıdır.

Rivâyete göre Übey bin Halef, Peygamber sallallahü aleyhi ve sellem'e geldi, elinde çürümüş bir kemik vardı, onu ufalıyordu ve: Bunun çürümüşken Allah'ın canlandıracağını mı söylüyorsun, dedi? aleyhis-salâtü ves-selâm da: Evet, onu yeniden diriltir ve seni de cehenneme sokar, dedi. Âyet bunun üzerine indi.

Mana şöyledir de denilmiştir; O, apaçık bir hasımdır; değersiz bir şey lduktan sonra iyiyi kötüden ayıran, güzel konuşan ve meramım ifade eden bir insan olmuştur.