96

Sizi de yaptıklarınızı da Allah yarattı.

"Sizi de yaptıklarınızı da Allah yarattı” çünkü özü onun yaratması iledir. Şekli ise her ne kadar onların yapması ile ise de - ki, bundan dolayı onların işinden saymıştır - o da Allah'ın onlara verdiği kuvvet iledir ve fiillerinin dayandığı araç ve gereçleri yaratması iledir.

Ya da Allah yapmanızı da yarattı, demektir, o zaman amel mamul manasına gelir ve yonttukları şeylerle uygunluk sağlanır ya da mastar (amel) hades (meydana gelen şey) manasınadır; çünkü fiilleri Allahü teâlâ’nın yaratması ile olursa, işlerine dayanan mamulleri haydi haydi Allah'ın yaratması ile olur. Arkadaşlarımız (Şâfiîler) bu manaya dayanarak kullarının amellerinin mahlûk olduğunu savunmuşlardır. Arkadaşlarımız ilk iki görüşü de tercih edebilirler; çünkü onlarda hazf veya mecaz yoktur.