67

Allah'ı hakkı ile takdir edemediler. Yer, kıyâmet gününde onun avucudur (avucundadır). Gökler ise sağ eli ile durulmuştur. O münezzehtir ve şirk koştukları şeylerden yücedir.

"Allah'ı hakkı ile takdir edemediler” azametini içlerine tam sindiremediler, çünkü onu lâyık olmayan sıfatlarla yat ettiler. Şedde ile (kadderu) da okunmuştur.

"Yer kıyâmet gününde onun avucundadır. Gökler ise sağ eli ile durulmuştur” bu da onun büyüklüğüne ve kudretine nispetle akılların şaştığı büyük işlerin küçük kaldığına dikkat çekmektedir. Ve şuna delâlet etmektedir ki, âlemi tahrip etmek çok basittir, bu da temsilî ve hayalî olarak verilmiştir, ortada ne gerçek olarak ne de mecaz olarak avuç da sağ el de yoktur, Meselâ: Gecenin kâkülü ağardı sözü gibi (şafak sökerken). Kabza lâfzı bir defa kabz etmektir, kubza yerine kullanılmıştır ki, elle tutulacak miktardır, mastar isim olarak kullanılmıştır ya da zatü kabdatin demektir. Muvakkat kapalı zarfa teşbih edilerek nasb ile (kabdatahu) da okunmuştur. Yerin cemi' lâfzı ile te'kit edilmesi de ondan yedi kat yerin yahut yaylası ve ovasıyla bazı bölümlerinin kast edilmesindendir. Matviyyatin de okunmuştur ki, o zaman hâl olur, semavat da arz'a atfedilmiş ve birlikte düşünülmüş olur.

"O şirk koştukları şeylerden münezzeh ve yücedir” kudret ve azameti böyle olan zât onların şirklerinden yahut ona nispet edilen ortaklardan ne kadar uzak ve yücedir!