71

Kâfirler cehenneme bölük bölük sürüldü. Nihayet ona geldikleri zaman kapıları açıldı. Onun bekçileri onlara:

"Size içinizden Rabbinizin âyetlerini okuyacak ve sizi bu gününüze kavuşmaktan uyaracak elçiler gelmedi mi?” dediler. Onlar da: Evet (geldi), ancak azâp sözü kâfirlere hak oldu, dediler.

"Kâfirler cehenneme bölük bölük sürüldü” arka arkaya taburlar hâlinde, sapıklık ve kötülükteki derecelerine göre. Zümer, zümre'nin çoğuludur, zemr'den gelir ki, o da sestir, çünkü topluluk genellikle sessiz olmaz ya da şatün zemiretün deyiminden gelir ki, yünü az koyun demektir. Recülün zemirün de adamlığı az kimse demektir. Bu da az kullanılan bir cemidir.

"Nihayet ona geldikleri zaman kapıları açıldı” girmeleri için. Hattâ edâtı arkasından hikâye cümlesi gelen bir kullanıma sahiptir. Kûfeli kurralar te'yi şeddesiz (fütihat) okumuşlardır.

"Onun bekçileri onlara dedi” kınamak ve azarlamak için "size içinizden elçiler gelmedi mi?” emsinizden "size Rabbinizin âyetlerini okuyacak ve sizi bu gününüze kavuşmaktan uyaracak elçiler gelmedi mi?” bu vaktinizden demektir ki, o da ateşe girme vaktidir. Bunda şuna delil vardır ki, şerîat gelmeden sorumluluk yoktur, çünkü onları azarlamayı elçilerin gelmesine ve kitapları tebliğ etmelerine bağlamışlardır.

"Onlar da: Evet geldi, ancak azâp sözü kâfirlere hak oldu, dediler” bize azâp sözü hak oldu. O da bedbahtlıklarına ve cehennemliklerine verilen karardır. Zamir yerine zahirin konulması bunun kâfirlere hâs olmasındandır.

Şöyle de denilmiştir: Bu,

"Yemin olsun ki, cehennemi bütün cinlerden ve insanlardan dolduracağım” (Hûd: 119) sözüdür.