21

Yoksa onların ortakları var da dinden Allah'ın izin vermediği şeyi onlar için şerîat mı yaptılar? Eğer ayrım sözü olmasaydı, elbette aralarında hüküm verilirdi. Şüphesiz zâlimlere, onlar için acıklı bir azâp vardır.

 (Yoksa onların ortakları var da) bel elehüm demektir, hemze ortaklığı tesbit etmek ve onları azarlamak içindir, ortakları da şeytanlardır.

"Onlara şerîat mı yaptılar?” süslemekle "dinden Allah'ın izin vermediğini” Meselâ şirk koşmak, yeniden dirilmeyi inkâr etmek ve sırf dünya için çalışmak gibi. Ortaklarının putlar olduğu da söylenmiştir. Onlara nispet edilmesi, onları ortak edinenlerin kendileri olmasındandır. Şerîatın onlara isnat edilmesi de sapmalarından ve Dîn edindikleri şeyle fitneye maruz kalmalarındandır.

Ya da bunu onlara âdet edenlerin suretleri olmasındandır.

"Eğer ayrım sözü olmasaydı” cezanın tehirine dâir geçmiş bir hüküm olmasaydı yahut ayrımın kıyâmet gününde olacağına dâir vaat olmasaydı "elbette aralarında hüküm verilirdi” kâfirlerle mü'minlerin yahut müşriklerle ortaklarının arasında. (Şüphesiz zâlimler, onlar için acıklı bir azâp vardır) kelimetül fasl üzerine atıfla ve erine de okunmuştur ki, eğer ayrım sözü ve azabın âhirette olacağına dâir söz geçmiş olmasaydı aralarında dünyada hüküm verilirdi şeklinde olur. Çünkü acıklı azâp genellikle âhirette olur.