30

O günde ki, cehenneme: "Doldun mu?” denilir. O da: "Fazlası var mı?” der.

"O gündeki ki, cehenneme:

"Doldun mu?” denir". Hayal gücünü çalıştırmak ve olacakları tasvir etmek için sual ve cevaptır.

Mana da şöyledir: Cehennem o kadar geniş olmasına rağmen cinler ve insanlar ona doluncaya kadar küme küme atılır. Çünkü Allahü teâlâ "cehennemi mutlaka dolduracağım” (A'raf: 18) buyurmuştur ya da cehennem o kadar geniştir ki, oraya girecekler girdiği hâlde hala içinde boşluk kalır demektir ya da Cehennem o kadar kükrer ve şiddetlenir ve asilere o kadar saldırır ki, daha çoğunu ister ve fazlasını talep eder gibi davranır.

Nâfi’ ile Ebû Bekir ye ile yekulu okumuşlardır. Mezîd de ya mastardır Meselâ mahîd gibi ya da mef'ûl manasınadır Meselâ mebî' gibi. Yevme'nin başında üzkür (hatırla) emri gizlidir ya da nufiha fiilinin zarfıdır. O zaman Zâlike yevmul vaîd kavli ona işâret olur; muzâf takdirine ihtiyaç kalmaz.