36

Onlardan önce kendilerinden kuvvetçe daha çetin nice nesiller helâk ettik. Onlar ülkeyi delik deşik ettiler, kaçacak yer var mı? (diye).

"Onlardan önce nice nesüler helâk ettik” senin kavminden önce "kendilerinden kuvvetçe daha çetin nesiller” Meselâ Âd, Semûd ve Fir'avn kavimleri gibi (onlar ülkeyi delik deşik elliler) orada tasarruf ettiler ya da ölüm korkusu ile yeri dolaştılar. Fenakkabu'daki fe

birinciye göre sebebiye, ikinciyi göre de takibiyedir. Tcnkıb maddesinin aslı bir şeyi araştırmak ve incelemektir.

"Kaçacak yer var mı, diye?” yani kendileri için Allah'tan yahut ölümden kaçacak yer. Nakkabu'daki zamirin Mekke halkına râci olduğu da söylenmiştir yani onlar seferlerinde bu nesillerin yurtlarından geçtiler; o nesüler için kaçacak yer buldular mı da kendileri için de benzerini düşünsünler. Emir kalıbı ile nakkıbu (araştırın) okunuşu da bunu destekler. Kesr ile nakb'dan nakıbu da okunmuştur ki, bu da çok yürümekten ayaklarının yahut bineklerinin ayaklarının yara, delik delik olmasıdır.