21

Îman edip de zürriyetleri kendilerine îmanla tâbi olanlara zürriyetlerini de onlara kattık. Onların amellerinden hiçbir şey eksiltmedik. Her kişi kazandığı şeye karşılık rehindir.

"Vellezie amenu” bu da hurin lâfzına atıftır yani onları hurilerin eşlerine ve mü'minlerin arkadaşlarına yaklaştırdık demektir.

Şöyle de denilmiştir: Bu mübteda’dır, haberi de elhaknabihim'dir,

"vettebeathüm zürriyyetühüm bümanin” de illet bildirmek için ara cümlesidir. İbn Âmir ile Ya'kûb cemi olarak ve te'nin zammı ile zürriyyâtühüm okumuşlardır, bu da çokluklarını bildirmek, bir de açıklamak içindir; çünkü zürriyet teke de çoğa da denir (çoğul okuyunca diyecek söz kalmaz) . Ebû Amr ise ve etba'nahüm zürriyâtihim okumuştur yani onları îmanda atalarına tâbi kıldık demek olur.

Şöyle de denilmiştir: Biîmanin zamirden yahut zürriyetten veyahut ikisinden hâl’dir. Nekire olması da onu büyütmek içindir ya da katılmak için îmanın aslında tâbi olmanı yeterliğini bildirmek içindir.

"Zürriyetlerini de onlara kattık” cennete girmede veya derece almada. Çünkü

rivâyete göre aleyhis-salâtü ves-selâm Efendimiz: Allah mü'minin zürriyetini, kendinden aşağı da olsalar onun derecesine yükseltir ki, gözü aydın olsun, demiş sonra da bu âyeti okumuştur. Nafî, İbn Âmir ve Basralı iki kurra zürriyâtihim okumuşlardır.

"Onların eksiltmedik” kısmadık "amellerinden hiçbir şey” bu katma ile çünkü babaların mertebesini düşürmek veya çocuklara bazı sevaplarını vermek muhtemel olduğu gibi onlara lütfetmekle de olabilir ki, onun sonsuz lütfüne lâyık olan da budur. İbn Kesîr lâm’ın kesri ile elitnahüm okumuştur ki, elite ye'letü babından gelir. Ondan letnahüm de rivâyet edilmiştir ki, late yeliytü'den gelir ve âlernahüm de okumuştur ki, âlete yûlitü'den gelir. Ve vâletnahüm de okumuştur ki,lete yelitü'den gelir ki, hepsinin manası birdir.

"Herkes kazandığı şeye karşılık rehindir” Allah katında ameli ile ipotektir; eğer sâlih amel etti ise onu bırakır yoksa onu helâk eder.