46

Rabbinin makamından korkan için iki cennet vardır.

"Rabbinin makamından korkan için vardır” kulların hesap vermek için durdukları yerden demektir ya da Rabbinin durmasından demektir ki, kulunun hâllerini denetlemek için tepesinde durur ya da hesap vermek için Rabbinin huzurunda korkanın makamından demektir, bu da ism-i mekân yahut mastar manalarından birine göredir. Rabbe nispeti ise büyütmek ve korkutmak içindir.

Ya da Rabbinden korkan için demektir ki, makam lâfzı mübalağa için araya sokuşturulmuş (zâit) olur. Meselâ şu beyitte olduğu gibi:

Oradan kata (kaya) kuşunu ürküttüm ve uzaklaştırdım

Kurdu (kurdun makamını) da korkuluk gibi ürküttüm.

"İki cennet vardır” biri korkan insan için, diğeri de korkan cin için Çünkü hitap iki grubadır.

Mana da şöyledir: İçinizden her korkan için ya da her biri için iki cennet vardır; biri itikadından dolayı diğeri de amelinden dolayı.

Ya da bir cennet taatlan yapmasından, ötekisi de isyanları terk etmesindendir veyahut birisi sevabı karşılığı olandır, diğeri de ona ihsan edilendir ya da maddî ve manevî olmak üzere iki cennet vardır. Arkadan gelen ikili şeyler için de böyle düşünülür.