28

Âyetlerimizi yalanlamakla yalanladılar.

"âyetlerimizi yalanlamakla yalanladılar” kizzaben tekziben demektir, fî'âl tef'îl manasında düzgün konuşan kimselerin kelâmında görülür ve yaygındır. Şeddesiz olarak (kizaben) de okunmuştur ki, kizb (yalan) manasınadır. Meselâ şurada olduğu gibi:

Nefsimi doğruladım ve yalanladım;

Yalan bazen kişiye fayda verir (kizabuhu).

Kizzabin tekzib yerine geçmesi onların yalanlamalarında da yalan söylediklerini göstermek içindir ya da kizzab mükâzebe manasınadır; çünkü onlar Müslümanlara göre yalancı, Müslümanlar da onlara göre yalancı idiler. Böylece birbirini yalanlarlardı.

Ya da yalanlamada aşırıya kaçarlardı. İki manaya göre de kâzibîn'den yahut mükâzibîn'den hâl olması câizdir. Küzzaben okunuşu da bunu destekler ki, kâzib'in çoğulu olur. Mübalağa için olması da câizdir ki, o zaman mastarın sıfatı olur yani tekziben mufratan kizbuhu (kızb yalan) manasına olur.