30

"Nihayet nefsi ona kardeşini öldürmeyi kolay gösterdi; o da onu öldürdü. Böylece hüsrana uğrayanlardan oldu."

A- "Nihayet nefsi ona kardeşini öldürmeyi kolay gösterdi; o da onu öldürdü."

"Kolay gösterme / tatvi' " fiili, Hâbil'in hikâye edilen sözlerinin sonucu olarak ifade edilmiştir. Oysa bu ondan önce tahakkuk etmişti. Nitekim Hâbil, kardeşine:"Seni mutlaka öldüreceğim -- Le aktülennek " (5/27) demişti.

Ancak bir fiili ortadan kaldırabilecek kuvvetli unsurlar mevdana geldikten sonra fiilin bakî kalması, zahire göre her ne kadar fiilin devamı (istimrarı) demek ise de hakikatte yeni bir iş ve eylem (sunı'-i cedîd)dir. "Ona öğüt verdim, ama öğüt kabul etmedi" ifadesi de bu kabildendir.

Yahut "tatvi' / kolay gösterme", Hâbil'in sözlerinden önce hasıl olmamıştı. Çünkü Kaabil'in, Hâbil'in katline muktedir olma noktasında tereddüdü vardı. Zira Hâbil, kendisinden güçlü idi. Söz konusu nefsanî dürtünün hasıl olması, ancak Hâbil'in teslimiyet gösterdiğine ve karşılık vermeyeceğine vakıf olmasından sonra hasıl olmuştur.

Hâbil'in kardeşliğinin sarahatle belirtilmiş olması, nefsinin güzel gösterdiği işi son derece takbih içindir.

Kaabil, Hâbil'i nasıl öldüreceğini bilmiyordu. Acaba bunu nasıl yaptı?

Bu konuda ıkı rivâyet vardır:

1-İblis, ona cisim olarak göründü ve bir kuşu yakalayıp kafasını bir taşın üstüne koydu; sonra başka bir taşla kafasını ezdi. Kaabil ne yapacağını bu suretle ondan öğrendi ve kendisine teslim olup karşı koymayan Hâbil'in kafasını ıkı taş arasında ezdi.

2-Hâbil uykuda iken Kaabil onu öldürdü.

Hâbil öldürüldüğü zaman yirmi yaşında bulunuyordu. Hâbil'in öldürüldüğü yer ihtilaflıdır:

Bazılarına göre Hıra Akabesının yanında, bazılarına göre Basra'dakı Ulu Cami (Mescidi'l-A'zam)nin yerinde, bazılarına göre ise Bûd Dağın (Cebel-i Bûd)da idi.

Kaabil, Hâbil'i öldürünce ne yapacağını bilemedi; cesedi ortada bıraktı. Sonra yırtıcı hayvanlardan endişe etti ve cesedi torba gibi bir şeyin içine koyup kırk gün veya başka bir rivâyete göre bir sene sırtında taşıdı. Sonunda ceset bozuldu ve kuşlarla yırtıcı hayvanlar, cesedi ne zaman bırakacak da onlar da onu yiyecekler diye onu takibe başladılar.

B- "Böylece hüsrana uğrayanlardan oldu ."

Kaabil, böylece kardeşi Hâbil'i öldürmekten dolayı hem dinini, hem de dünyasını kaybedenlerden oldu.