50

"Yoksa onlar, cahiliye devrinin hükmünü mü arıyorlar? Hakkıyla iman eden bir topluluğa göre Allah'tan daha güzel hüküm veren kim vardır?"

A- "Yoksa onlar, Cahiliye devrinin hükmünü mü arıyorlar."

Bu kelâm, onların hâlini reci ve onlar için yadırgama ve kınamadır. Bu cümle, makamın gerektirdiği mukadder (gizdi) bir cümleye atıftır.

Bunun anlamı şudur:

Resûlüm, onlar senin hükmünden yüz çevirip de cahiliye hükmünü mü arıyorlar?

Mefûlün, fiilden önce zikredilmesi, red ve taaccüp mânâsını tekid içindir. Çünkü Peygamber hükmünden yüz çevirip başka bir hüküm aramak, inkâr ve taaccübe şayandır; cahiliye hükmünü aramak ise, daha çirkindir ve daha çok taaccübü ve reddi mucibtır.

Cahiliyeden maksad,

Ya cahiliye din anlayışıdır ki, haktan sapmayı mucib olan nefsanî havaya uymak ve hükümlerde münafıklık etmektir.

Buna göre bu kelâm, Yahudiler için bir ayıplamadır. Çünkü onlar, Kitab ve ılım ehli oldukları halde cahiliye hükmünü arıyorlardı. Oysa cahiliye hükmü, nefsanî idi, hiçbir semavî Kitabta ve ilâhî vahiyde yeri yoktu.

- Ya da cahiliye eh tidir ve cahiliye hükmü de, öldürülenler için uyguladıkları imtiyazlı kısastır.(Bu imtiyazlı kısasın tafsilatı 42. âyetin tefsirinde geçti.) Nitekim rivâyet olunuyor ki Benî Nadir, kendileri ile Benî Kureyza arasındaki katil davasının halk için Resûlüllah'a -Ş geldikleri zaman, cahiliye ehlinin imtiyazlı kısasını taleb etmişlerdi.

Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) ise:

"Öldürülenler eşittir / el-katle sevâün " (kabilelerin imtiyazı yoktur; her kabile için aynı kısas hükümleri uygulanır) diyerek onların isteklerini reddetti.

Benî Nadir:

"- Biz buna razı olmayız / Nahnu lâ nerdâ bizâlikc" dediler. İşte bunun üzerine bu âyet-i kerime nazil oldu.

B- "Hakkıyla iman eden bir topluluğa göre Allah'tan daha güzel hüküm veren kim vardır."

Bu istifham inkârî olup her hangi bir kimsenin hükmünün Allahü teâlâ'nın hükmüne eşit veya ondan daha güzel olamayacağını belirtir. Sarahaten eşitliğin nefyi ve reddi yoksa da, Nisa (4) sûresinin 125. âyetin tefsirinde açıklandığı gibi, bu zımnen ifade edilmektedir.

Hükümlerin en güzeli ve en adaletlisi Allah'ın hükmüdür. Bunu en iyi anlayanlar da hakkıyla inanan ve derin düşünen insanlardır.