31

"Allah'ın huzuruna çıkmayı (likau-llâhı) yalanlayanlar gerçekten hüsrana uğradılar. Kıyamet günü ansızın (bağteten) gelince onlar şöyle diyeceklerdir:

"- Orada (dünyada)ki aşırılıklarımızdan dolayı yazıklar olsun bize!"

Ve onlar günahlarını sırtlarına yüklenmişlerdir. Dikkat edin yüklendikleri şey ne kötüdür."

A- "Allah'ın huzuruna çıkmayı (likau-llâhı) yalanlayanlar gerçekten hüsrana uğradılar. Kıyamet günü ansızın (bağteten) gelince onlar şöyle diyeceklerdir:

"- Orada (dünyada)ki aşırılıklarımızdan dolayı yazıklar olsun bize !"

Hüsrana uğrayanlar yukarıda halleri anlatılanlardır.

Hasret, şiddetli pişmanlıktır. Bu pişmanlık ölüm sırasında vaakıi ise de, ölüm, kıyametin ilk aşamalarından olduğu için, bu pişmanlık, kıyametle bağlantılı olarak zikredilmiştir. İşte bundan dolayıdır ki, Peygamberimiz şöyle buyurmuştur:

"Men mâte fekad kaamet kıyametehu / Bir kimse öldü mü, artık onun kıyameti kopmuştur."

Nitekim diğer bir âyette de şöyle buyurulur:

"... Yazıklar olsun bana! Allah'a karşı yaptığım aşırılıklar (tefrit - taksirat )dan dolayı.." (Zümer 39/56)

"Fîha / orada" zamiri, dünyaya, dünya hayatına râcidir. Bunun zikri geçmemişse de, malûm olduğu içindir.

Tefrit, bir şeyi yapmaya kudreti var iken taksir (ihmal ve terahi) ile yapmamak demektir.

Bazılarına göre ise tefrit, zayi etmektir.

Bazılarına göre de tefrit, öne geçmeyi başkasına bırakmaktır.

B- "Ve onlar günahlarını sırtlarına yüklenmişlerdir."

Bu ifadeden anlaşılıyor ki onların azabı, sadece pişmanlıktan ibaret değildir. Bununla beraber sırtlarında taşıdıkları ağır bir yük vardır. O pişmanlık öyle şiddetlidir ki, çektikleri azab sebebiyle de unutulmaz ve kaybolmaz. Çünkü ruhî azab, bedenî azabtan daha ağırdır. Her ikisinden de Allahü teâlâ'nın rahmetine sığınırız.

"Vizir", aslında ağır yük demektir. Günah anlamında kullanılması, sahibine ağır gelmesındendir.

"Zahr" da sırt demektir. Çoğulu "zuhur" gelir. Bu kelimenin kullanılması,

" Başınıza gelen her mustibet kendi ellerinizin kazandığı yüzündendir." (Şûra 42/30)

âyetinde ellerin zikredilmesi gibidir.

Bir şeyi kazanma genelde eller vasıtasıyle olur; ağır yükler de çoğunlukla sırtta taşınır.

Onlar işledikleri kötülüklerin günahlarını sırtlarında taşırken, işlemedikleri hayırlı işlere de çok pişman olacaklardır.

C- "Dikkat edin, yüklendikleri şey ne kötüdür."

Bu cümle, makablini açıklayan ve tamamlayan bir zeyl mahiyetindedir.