56

"(Resûlüm) de ki:

Ben Allah'tan başka taptıklarınıza tapmaktan nehyedildim.

(Resûlüm yine) de ki:

"- Ben sizin hevânıza (arzu ve heveslerinize) uymam (tâbi olmam). O zaman gerçekten sapmış (dalâlete düşmüş)olurum ve hidayete erenlerden olmam."

A- "(Resûlüm) de ki (Kul):

"- Ben Allah'tan başka taptıklarınıza tapmaktan nehyedildim."

Bundan önce Peygamber e, şirkte ısrarlı olmayan, uyarma ve müjdelenmeden etkilenebileceklere karşı izleyeceği metot gösterilmişti. Şimdi burada da şirkte ısrarcı olanlara nasıl hitab edeceği öğretiliyor. Şöyle ki:

"- Resûlüm! Şirkte ısrarlı olanların, senin onlara meyletmenden umutlarını kesmeleri ve inandıkları dinin, sırf kendi hava ve heveslerinden ibaret olduğunu beyan etmek için kendilerine de ki:

Ben tevhid konusunda bana indirilen delil ve âyetlerle Allah'tan (celle celâlühü) başka taptığınız şeylere, tapmaktan kesinlikle men'olundum."

B- "(Resûlüm yine) de ki (Kul):

"- Ben sizin hevânıza (arzu ve heveslerinize) uymam."

Bu emrin burada da tekrar edilmesi, emir konusuna çok önem verildiğinden ya da söylenen iki şeyin farklı olmasındandır.

Çünkü birinci emir, Allah (celle celâlühü) tarafından, ikinci emir ise, Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem) tarafından vârid olan nehyin, onların taptıklarına hiçbir zaman tapmamanın hikâye edilişidir.

Bu ifâde,

- onların cehaletlerini yüzlerine vurmak,

- din olarak bâtıl hevâ ve heveslerine uyduklarını, bunda din denecek hiçbir şey olmadığını sarahaten belirtmek içindir.

C- "O zaman gerçekten sapmış (dalâlete düşmüş) olurum..."

Bu istinafı kelâm,

- Peygamber'in (aleyhisselâm), men olunduğu şeyden sakındığını te'kid eder,

- onların büyük bir dalâlet ve azgınlıkta içinde olduklarını belirtir.

Daha açık bir deyişle bunun anlamı şudur:

"- Ben, sizin hava ve heveslerinize uyarsam işte o zaman gerçekten dalâlete düşmüş olurum." 

Ç- "...Ve hidayete erenlerden olmam."

Burada isim cümlesine dönülmesi, devamlılık mânâsını ifâde etmek içindir. Bu olumsuzluğun sürekli olması demektir. Bunun anlamı da şudur:

"- Ben, o arzu ve heveslerine uyanlarla beraber olursam hiçbir zaman hidayetten bir nasibim olmaz."