95

"Şüphesiz taneyi (el-habbe) ve çekirdeği (e'n-neva) yaran (fâliık) Allah'tır. O, ölüden diriyi çıkarır; diriden de ölüyü çıkaran (muhric) O'dur. Allah, işte budur. Öyleyse haktan nasıl yüzçeviriyorsunuz?"

A- "Şüphesiz taneyi ve çekirdeği yaran, Allah'tır."

Bundan önce tevhid delilleri açıklanmıştı. Şimdi burada da, Allah'ın (celle celâlühü) sonsuz ilim, hikmet ve kudretine delalet eden bazı fiilleri dile getiriliyor.

Dâneden bitkiyi ve çekirdekten ağacı meydana getiren Allah (celle celâlühü) ne yücedir!

Dâneyi ve çekirdeği yaratan da Allah'tır. (celle celâlühü)

Vakıdî'ye göre bu cümlenin anlamı şudur:

"Dânenin ve çekirdeğin fâlıkı (yaranı, çatlatanı), fâtırı (yoktan var edeni) Allah'tır."

B- "O, ölüden diriyi çıkarır; "

Başka bir ifâdeyle nutfe (meni) den ve dâneden meydana gelen varlıklara hayât veren Allah'tır. (celle celâlühü) Bu istinafı cümle, mâkablini açıklar.

C- "Diriden de ölüyü çıkaran (muhric) O'dur."

Nutfeyi ve dâneyi hayvandan ve bitkiden meydana getiren de Allah'tır

Ç- "Allah, işte budur. Öyleyse (haktan) nasıl yüz çeviriyorsunuz?"

İşte o her şeye Kaadir ve şanı yüce Allah, budur. İbadete layık olan yalnız O'dur. O halde O'ndan başkasına nasıl ibadet edebilirsiniz?!