16

"Kim böyle bir günde arkasını dönerse, tekrar savaşmak için geri çekilmek (taharrüf) ya da başka bir birliğe katılmak için uzaklaşmak (tahayyüz) halleri müstesna, muhakkak Allah'ın büyük bir gazabına uğrar ve onun varacağı yer cehennemdir. Ne kötü bir yerdir orası."

Tekrar savaşmak için geri çekilmek (taharrüf), ya karşısındaki düşmandan daha önemli bir düşmanla savaşmak, ya da geri çekikp tekrar saldırmak için olur. Başka bir deyişle geri çekilmek, ya düşmanı aldatmak için yenilmiş gibi görünerek onu yandaşları arasından çıkardıktan sonra tek başına, yahut da pusuda bekleyen diğer arkadaşlarıyla birlikte ona saldırmak amacıyla olur.

Rivâyete göre Abdullah b. Ömer (radıyallahü anh) diyor ki:

"- Bir müfreze, kaçmışti. Ben de o müfreze içindeydim. Nihayet müfreze Medine'ye dönünce, müfrezedekiler çok utandılar ve evlerine kapandılar.

Ben de, Resûlüllah'a :

"- Ya Resûlallah, biz kaçanlarız!" dedim. Resûlüllah buyurdu ki:

"- Hayır, siz tekrar düşmanla savaşmak üzere geri çekilensiniz. Ben sizin katıldığınız birliğinizin!."

Rivâyet olunuyor ki, Kadisiye savaşında yenilgiye uğrayan bir birlikte bulunan bir zât geri çekilmişti. Nihayet Medine'ye gelince, Ömer'in yanına gitti ve:

"- Ey Mü'minlerin Emiri, ben helâk oldum; çünkü biz, toplu halde düşmanla savaşırken ben kaçtım!" dedi. Ömer:

"- Senin katılmak için geri çekildiğin birlik benim dedi.

Rivâyete göre İbn Abbâs'da diyor ki:

"- Toplu halde düşmanla savaşırken kaçmak, en büyük günahlardan biridir. Ancak bu, düşmanın, Müslümanların iki katından fazla olmadığı hal için geçerlidir. Çünkü Allahü teâlâ, buyuruyor ki:

"Şimdi Allah, yükünüzü hafifletti; sizde zayıflık olduğunu bîldi. Eğer sizden sabırlı yüz mücahid bulunursa, onlardan iki yüz kişiye galip gelir."

Diğer bir görüşe göre ise, bu âyet, Resülullah'ın (sallallahü aleyhi ve sellem) Ehl-i Beyt'ine ve onunla beraber savaşta bulunanlara mahsustur.