19

"(Ey müşrikler!) eğer siz fetih diliyor (istiftah ediyor)sanız; işte size fetih geldi. Ve eğer (savaştan) vaz geçerseniz bu sizin için hayırlı olur ve eğer dönerseniz Biz de döneriz. O zaman topluluğunuz çok da olsa size asla bir yarar sağlamaz. Şüphesiz Allah, mü'mınlerle beraberdir.'

A- "(Ey müşrikler!) eğer siz fetih diliyor (istiftah ediyor)sanız; işte size fetih geldi. Ve eğer (savaştan) vaz geçerseniz bu sizin için hayırlı olur ."

Bu hitap, istihza yoluyla Mekke müşrikleri içindir. Şöyle ki, onlar, Bedir savaşma çıkarken, Kabe örtülerine asılıp şöyle dediler:

"Allah'ım, Sen muzaffer eyle:iki ordudan en üstün olanı, iki fırkadan en çok hidayet üzere olanı, ve iki gruptan en şerefti olanı!"

Ey Mekke müşrikleri! Siz iki ordudan en üstün olanı için zafer istemiyor muydunuz? İşte zafer geldi. İşte en üstün ordu muzaffer oldu. Oysa siz en üstün olduğunuzu iddia ediyordunuz.

Bu izaha göre, istihza, fethin gelmesine ilişkindir.

Yahut işte size hezimet ve kahır geldi. Buna göre ise, istihza, fethin kendisindedir.

Ve eğer siz Mekke müşrikleri, içinde bulunduğunuz savaşa ve Resûlüllah'a düşmanlık yapmaya son verirseniz, bu, sizin için, kötü sonuçlarını tattığınız savaştan daha hayırlıdır. Çünkü bunda, öldürülmekten ve esir alınmaktan selamette kalmak vardır.

" Bu sizin için daha hayırlıdır" ifadesiyle, müşriklerin mevcut halinde de kısmen hayır bulunduğu anlamı onlarla istihza içindir.

B- "Ve eğer dönerseniz Biz de döneriz. O zaman topluluğunuz çok da olsa size asla bir yarar sağlamaz. Şüphesiz Allah, mü'mınlerle beraberdir."

Ey müşrikler! Siz yine Rasûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) ile savaşmaya dönerseniz. Biz de, sizin gördüğünüz o fethe döneriz. Sizin topladığınız ve yardımlarına baş vurduğunuz topluluk çok da olsa o sizi asla savunamaz ve o çokluğun size hiçbir faydası olmaz. Çünkü Allahü teâlâ, mü'minlerin yardımcısıdır, onlarla beraberdir.

Diğer bir görüşe göre ise, bu âyetteki hitap, mü'minler içindir. Şöyle ki:

Ey mü'minler! Eğer siz zafer istiyorsanız, işte size zafer gelmiştir; eğer siz, Resülullah'ın sizi teşvik ettiği şeylere karşı gevşeklik göstermeye ve yüz çevirmeye son verirseniz, o, sizin için her şeyden daha hayırlıdır. Çünkü o, iki cihan saadetine erişmenin ana sebebidir. Ama eğer siz o halinize dönerseniz, Biz de, sizi tanımamaya ve düşmanınızı size musallat kılmaya döneriz. O zaman Allah (celle celâlühü), sizinle beraber olmayınca, sizin çokluğunuz, size hiçbir fayda vermez. Ve gerçek şudur ki, Allah, kâmil iman sahipleri ile beraberdir.