12

"İnsana bir sıkıntı dokunduğu zaman, yanı üzerine yatarken veya otururken veya ayakta Bize yalvarıp yakarın Fakat sıkıntısını giderdiğimizde kendisine dokunan o sıkıntı yüzünden Bize hiç yalvarıp yakarmamış gibi savuşur gider, İşte o müsrif (aşırı giden, beyinsiz)lere yaptıkları güzel gösterildi."

A- "İnsana bir sıkıntı dokunduğu zaman, yanı üzerine yatarken veya otururken veya ayakta Bize yalvarıp yakarır."

İnsan, kendisine bir hastalık, yoksulluk veya diğer bir sıkıntı dokunduğu zaman onun kaldırılması için, , yatarken, otururken, ayakta dururken ve diğer bütün hallerde Bize yalvarır durur.

Normal olarak insan, bu üç halden birinde bulunur.

"Dzurr / sıkınti'dan murad yalnız hastalık olabilir. Bu takdirde insan, hastalığın bütün hallerinde Bize yalvarır, durur, demek olur.

Yani insan,

- oturmaktan âciz iken yatarken,

– ayağa kalkmaktan âciz iken iken otururken,

– hareket etmekten âciz iken de ayakta Bize yalvarır, durur.

B- "Fakat sıkıntısını giderdiğimizde kendisine dokunan o sıkıntı yüzünden Bize hiç yalvarıp yakarmamış gibi savuşur gider."

Sıkıntıya uğramış olan, sıkımımın kaldırılması için Bize yalvardıktan sonra Biz de, onun sıkıntısını kaldırınca, sıkıntıdan önceki yola gider; o sıkıntı veya belâ halini unutur.

Yahut yalvarıp yakarmaktan vazgeçer ve yan çizer. Ve sanki Bize hiç yalvarmamış gibi bir tavır takınır.

Bu ilâhî kelam, o sıfatı taşıyan bazı fertleri itibariyle cinsi (bütün insanları) o sıfatla vasıflandırmak kabilindendir.

C- "İşte o müsrif (aşırı giden, beyinsiz)lere yaptıkları güzel gösterildi."

O kötü sıfatları taşıyanlar, müsrif olarak tavsif edilmiştir. Çünkü Allah (celle celâlühü), insanın mâlik olduğu bütün kuvvetleri ve duyguları, yerinde harcamak ve sâlih amel işlemek yolunda kullanmak için bahsetmiştir. Onlar ise, bu sermayelerini gereksiz yerlere harcamış, sermayelerini açıkça israf ederek tüketmişlerdir.

Onların kötü işlerinin, kendilerine güzel gösterilmesi de, ya ilâhî inâyettem mahrum bırakılmaları suretiyle Allah (celle celâlühü) tarafından, ya da vesvese ve ayartma ile şeytan tarafından gerçekleştirılmiştir.

Onların yapmakta oldukları kötü şeyler, zikir ve duadan yüz çevirmeleri ve nefsanî arzulara tamamen dalmalarıdır.

Bu âyet-i kerimenin, makabk ile bağlantısı şu cihettendir:Birinci âyette, mukadder olan serden, ikinci âyette de zikredilen sıkıntıdan kurtarılmalarından sonra yine eski yollarına devam etmelerinde, istidrac (cezaları ağırlaştınlarak, yavaş yavaş azaba yaklaştırılmaları) yoluyla mühlet vermek vardır.