63

"Genç adam: "Gördün mü? Biz orada kayanın dibine çekildiğimiz zaman balığın durumunu sana söylemeyi gerçekten unutmuşum; onu söylemeyi ancak şeytan bana unutturmuştur. Balık, şaşılacak bir şekilde o denizde yolunu tutup gitmişti" dedi."

A- Genç adam: "Gördün mü? Biz orada kayanın dibine çekildiğimiz zaman balığın durumunu sana söylemeyi gerçekten unutmuşum; onu söylemeyi ancak şeytan bana unutturmuştur.

Bundan önce iki kez, iki deniz kavşağı olarak zikredildiği halde burada kayanın dibine çekildikleri yer olarak zikredilmesi, hâdise mahallim iyice tayin etmek içindir. Zira iki deniz kavşağı, geniş bir yer olup o hâdiseye göre mezkûr muradı gerçekleştirmek için gerekli asıl yer değildir.

Bir de, özrü açıklamak içindir; çünkü kayanın dibine çekilip uyumak normal olarak unutmaya sebep olur. Hazret-i Yûşa'nın bu söylediklerinden muradı, orada başından geçeni unutmadan Hazret-i Mûsa'ya taaccüp ettirmektir. Zira arada gördüğü büyük gariplikler, unutulacak şeyler olmadığı halde ve balığın kayıp olması, matlubun bulunmasına işaret olarak belirlenmesine rağmen bu unutma olmuştu. Bu üslup, insanlar arasında mutat bir üsluptur; bir kimsenin başından büyük bir hâdise geçince:

"Başıma gelenleri gördün mü?" der. Bundan muradı, hâdisenin korkunçluğunu anlatmak, arkadaşına taaccüp ettirmek ve bunun alışılmış bir vaka olmadığını bildirmektir. Yoksa bazı kimselerin dediği gibi, bundan murat, hâdiseyi haber vermek değildir.

B- "Balık, şaşılacak bir şekilde o denizde yolunu tutup gitmişti" dedi.

Yani balık, dirilmiş, hareket etmeye başlamış, denize düşmüş ve şaşılacak bir şekilde o denizde yolunu tutup gitmiştir.

Bir görüşe göre bu cümle, Hazret-i Mûsâ'nın kelâmmdandır. Ancak bu gerçek değildir.