40

"Onlar, o kimselerdir ki, sırf "Rabbimiz Allah'tır" dediklerinden dolayı yurtlarından haksız olarak çıkarılmışlardır. Eğer Allah, bazı insanların şerrini diğer bazı insanlar ile savmasaydı, mânâstırlar, kiliseler, sinagoglar ve içlerinde Allah'ın adı çokça andan camiler muhakkak yıkı-kp giderdi. Yemin olsun ki, Allah, Kendisine yardım edenlere şüphesiz yardım edecektir. Hiç şüphesiz Allah, güçlüdür, gâliptir."

A- "Onlar, o kimselerdır ki, sırf "Rabbimiz Allah'tır" dediklerinden dolayı yurtlarından haksız olarak çıkartılmışlardır."

Yurtlarından murat Mekke'dir. Yani onlar, yurtlarından çıkarılmalanm gerektiren bir durundan olmadığı halde sırf tevhîd inançları sebebiyle çıkarılmışlardır. Halbuki bu inançları, onların, yurdarından çıkarılmalarını, oradan kovulmalarını, gerektirmez, aksine orada saygın olarak kalmalarını gerektirmektedir.

B- "Eğer Allah, bazı insanların şerrini diğer bazı insanlar ile savmasaydı, manastırlar, kiliseler, sinagoglar ve içlerinde Allah'ın adi çokça anılan camiler muhakkak yıkılıp giderdi."

Yani eğer her asırda ve zamanda Allah mü’minleri kâfirlere musallat etmeseydi, müşriklerin diğer din mensuplarının yurtlarını istila etmeleriyle rahiplerin manastırları, Hıristiyanların kiliseleri, Yahudilerin sinagogları ve içlerinde Allah'ın (celle celâlühü) adı çokça anılan camiler muhakkak yıkılıp giderdi.

"İçlerinde Allah'ın adı çokça anılan" vasfının camilere tahsis edilmesi, onun ve cemaatinin üstünlüğünü belirtmek içindir.

Diğer bir görüşe göre ise bu vasıf, dördünün sıfatıdır. Ancak bu doğru değildir; çünkü Şeriatlerınin nesih edilmesınden sonra Allah'ın adının manastırlarda, kiliselerde ve havralarda çokça anıldığını beyan etmek, makamın gereği olmayan ve akli sekmin kabul etmediği, hususlardandır.

C- "Yemin olsun ki, Allah, Kendisine yardım edenlere şüphesiz yardım edecektir."

Yani yemin olsun ki, Allah dostlarına, yahut dinine yardım edenlere muhakkak yardım edecektir. Nitekim Allah (celle celâlühü) vaadini gerçekleştirerek Muhacirleri ve Ensâr'ı Arap ulularına, Iran Kisrâlarina ve Rum Kayserlerine musallat etti ve topraklarına ve yurtlarına vâris kıldı.

D- "Hiç şüphesiz Allah, güçlüdür, galiptir."

Yani Allah, dilediği her şeye ve ezcümle Müslümanları muzaffer kılmaya Kaadir'dir ve hiçbir kuvvet O'na engel olamaz; karşı koyamaz.