65

"Görmedin mi ki, Allah, yeryüzünde olanları ve emriyle denizde akıp giden gemileri sizin emrinize vermiştir. Göğü de, Kendi izni olmadıkça yeryüzüne düşmekten korur. Çünkü Allah, insanlara gerçekten çok şefkatlidir; çok merhametlidir."

A- "Görmedin mi ki, Allah, yeryüzünde olanları ve emriyle denizde akıp giden gemileri sizin emrinize vermiştir."

Yani Allah (celle celâlühü), yeryüzünde bulunan şeyleri size boyun eğdirmiş; istifadeniz için hazırlamıştır; siz istediğiniz gibi onları kullanıyorsunuz. Nitekim tastan daha katı, demirden daha sert ve ateşten daha korkunç bir şey olmadığı halde Allah (celle celâlühü), onları sizin istifadenize vermiştir.

B- "Göğü de, Kendi izni olmadıkça yeryüzüne düşmekten korur."

Yani Allah (celle celâlühü), göğü (gökteki cisimleri), havada duracak şekilde yaratmıştır. Ancak O'nun izni (emri) olduğu zaman, yani kıyamet günü düşecektir.

Bu kelâm, göğün kendi zatıyla (dıştan bir müdahale olmaksızın) havada kaldığını reddetmektedir. Zira gök (gök cisimleri) de, aşağıya düşme kabiliyeti hususunda diğer cisimler ile eşit özelliktedir. Bu itibarla gök de, diğer cisimler gibi aşağıya düşme kabiliyetine sahiptir.

C- "Çünkü. Allah, insanlara gerçekten çok şefkatlidir; çok merhametlidir."

Nitekim Allah (celle celâlühü), insanlara yaşama imkânlarını hazırlamış; onlara menfaatlerin kapılarını açmış ve kâinat âyetleri ile vahiy âyetlerinden delil bulmak yollarını onlara açıklamıştır.