73

"Ey insanlar! Size bir misal verilmiştir. Artık onu dinleyin:

Allah'ın dışında taptığınız şeyler, bunun için hepsi bir araya gelseler de, hiçbir zaman bir sinek bile yaratamazlar. Sinek onlardan bir şey kapsa, bunu ondan geri de alamazlar. Bu isteyen de âciz; kendisinden istenilen de!.."

A- "Ey insanlar! Size bir misal verilmiştir. Artık onu dinleyin."

Yani size öyle garip bir hal, hârika bir kıssa anlatılmıştır ki, asırlar boyu ülkelerde misal olarak anlatılmaya değer. Yahut onların, putlara tapmalarında, ibâdetin liyâkatinde Allah'a bir misal kılınmiştır. Artık onu dinleyin, yahut bu sebeple onu dinleyin:

B- "Allah'ın dışında taptığınız, şeyler, bunun için hepsi bir araya gelseler de, hiçbir zaman bir sinek bile yaratamazlar. Sinek onlardan bir şey kapsa, bunu ondan geri de alamazlar."

Bu kelâm, mezkûr misal için belirtilen birinci izaha göre, mısalin beyan ve tefsiridir. İkinci îzaha göre ise, onların, ibâdetin liyâkatinde putları Allah'a (celle celâlühü) misal kılmalarının niçin bâtıl olduğunu beyan etmektedir.

Yani sinek, son derece küçük ve zayıf bir hayvan olduğu halde, onu yaratmak için bir araya gelip yardımlaş salar da, onu yaratamazlar ve sinek, onlardan bir şey kapıp alacak olsa, onlar bunun, karşısında âciz kalırlar; onu kendisinden geri alamazlar.

Bu kelâm, o kâfirlerin, her şeye muktedir olan ve bütün kâinatı tek başına var eden Allah'a (celle celâlühü) ortak koşmakla, son derece büyük, bir cehalet sergilediklerini, en âciz olan bir varlığı misal göstererek bildirmekte; onların hepsi bu iş için ittifak etseler bile, en küçük ve önemsiz canlıya bile söz geçıremeyeceklerini, hatta ona karşı da koyamayacaklarını ve kaptığı bir şeyi ondan geri almaktan da âciz kalacaklarını beyan etmektedir.

Deniliyor ki, putlara tapanlar, putlara güzel kokular ve bal sürüp onlara sunuyorlardı ve onların üzerine kapılan kapatıyorlardı. Fakat sinekler pencerelerden girip bak ve kokulu maddeleri yiyorlardı.

C- "Bu isteyen de âciz; kendisinden istenilen, de!.."

Yani puta tapan da, onun taptığı put da âcizdir. Yahut bak ve güzel kokulu maddeleri isteyen sinek de âciz, kendisinden bunlar istenen put da âcizdir. Ve bunu araştırıp gözlemlediğin zaman anlayacaksın ki, put, sinekten derecelerce daha zayıftır ve ona tapan da, bütün câhillerden daha câhil ve bütün sapkınlardan daha saplandır.