19

"Görmediler mi ki, Allah, yaratmayı baştan nasıl gerçekleştiriyor? Şüphe yok ki, bu, Allah'a pek kolaydır."

A- "Görmediler mi ki, Allah, yaratmayı baştan nasıl gerçekleştiriyor?"

Doğrudan doğruya (başkasının kelâmını hikâye ederek değil) Allah (celle celâlühü) tarafından sevk edilmiş olan bu kelâm, ölümden sonraki dirilmenin delilı ve yolu gayet açık iken onların bunu yalanlamalarını inkâr ve ret anlamındadır. Yani onlar, Allah'ın (celle celâlühü), yaratılmışları baştan maddeden ve madde olmaksızın nasıl yarattığına bakıp da, bu gerçek hakkında, görmek kadar açık ve net olan bir bilgiye sahip olmadılar mı! Sonra onu iade (tekrar) edecektir.

Yani Allah ilk yaratma gibi yaratmayı tekrar edecektir. Kimilerine göre, bu cümle de, mezkûr istifhamın (görmeder mi? ) kapsamındadır ve bu iade, inşa etmek anlamındadır. Yani yine onlar, görmediler mi, Allah (celle celâlühü), her sene, bir önceki sene gibi, bitkileri, meyveleri ve diğerlerini nasıl inşa edip vücuda getiriyor? Zira bunlar da, tekrar dirilmenin gerçek olduğuna ve şüphesiz vaki olacağına dâir deliller meyanındadir.

B- "Şüphe yok ki, bu, Allah'a pek kolaydır."

Yani bu zikredilen iade ve tekrar, şüphesiz Allah'a kolaydır; bunları gerçekleştirmek için O'nun hiçbir şeye ihtiyacı, yoktur.