20

"Ey İbrâhîm! De ki: "Yeryüzünde gezip dolaşın da, Allah, yaratmayı baştan nasıl yapmıştır, bakın! Allah, bundan sonra âhiret neş'etini (oluşumunu) da yaratacaktır. Şüphe yok ki, Allah, her şeye Kadirdir."

A- "Ey İbrâhîm! De ki: "Yeryüzünde gezip dolaşın da, Allah, yaratmayı baştan nasıl yapmıştır, bakın!"

Yani ey peygamberim İbrâhîm! Kavmine de ki: Yeryüzünde gezip dolaşın da, Allah'ın (celle celâlühü), bu canlı ve cansız yaratıkları başta nasıl böyle değişik tavırlarda, farklı tabiatlarda ve çeşitli, ahlâkta yaratmıştır, bakın; dünyanın çeşitti bölgelerinde bulunan yaratılmışların sınıflarının durumlarını araştırın.

B- "Allah, bundan sonra âhiret neş'etini (oluşumunu) da yaratacaktır."

Yani Allah, sizin bu gördüğünüz hayattan sonra âhiret hayatını da yaratacaktır.

Âyette, tartışma konusu olan hayata iadenin, neş'etini (oluşum) olarak ifâde edilmesi, ilk yaratmanın da neş'et olduğunu bildirmektedir ve böylece her ikisinin de, hem hakikat, hem de isim olarak, Allah'ın (celle celâlühü) şanlarından bir tek şan olduğuna, dikkat çekmek içindir. Zira her ikisi de, yoktan var etmek ve yokluktan vücuda çıkarmaktır, ikisinin arasındaki fark, yalnız öncelik ve sonralık farkıdır.

C- "Şüphe yok ki, Allah, her şeye Kadirdir."

Bu kelâm, tahkiki yoldan makabknin illet ve izahıdır. Zira bir kimse, Allah'ın (celle celâlühü) her şeye ve ezcümle kıyamette hayatı tekrar iade etmeye muktedir olduğunu bilirse, buna muktedir olduğunda ve bunu haber verdikten sonra onun vukuunda tereddüt etmesi tasavvur olunamaz.