68

"Allah'a karşı yalan uydurandan veya kendisine hak gelince, onu yalan sayandan daha zâlim kimdir? O kâfirlere cehennemde bir yer mi yok!"

A- "Allah'a karşı yalan uydurandan veya kendisine hak getince, onu yalan sayandan daha zâlim kimdir?"

Yani Allah'ın ortağı olduğunu iddia edenler de veya kendisine hak peygamber, yahut Kur’ân gelince onu yalan sayanlardan daha büyük zâlim yoktur.

B- "O kâfirlere cehennemde bir yer mi yok!"

Bu kelâm, bütün kâfirler için cehennemde bir yer olduğunun takrir ve beyanıdır. Nitekim şu şiir de bu ifâde kabilindendir: "Elestüm hayre men rekibe'i metaya Ve end'bâlemine bütüne rahtn / siz hayvanların sırtına binen süvarilerin en hayırlısı değil misiniz!, Âlemlerin, Rab kabilesinin bâtınlarının (boylarının) da en hayırlısı değil misiniz! "

Yani o kâfirler, Allah’a İftira etmek ve apaçık hakkı yalan saymak gibi cinayetleri işlemekle cehennemi boylamayı hak etmediler mi?

Yahut bu kelâm, onların, kâfirlerin halini bildikleri halde, zikredilen iftira ve tekzibe cüret etmelerini inkâr ve yadırgamak anlamındadır. Yani onlar, kâfirlerin, cehennemi boylayacaklarını bilmediler mi ki, bu büyük cürüme cüret ettiler?