28

"İnsanlardan da, yerde yürüyen hayvanlardan ve sağmal hayvanlardan da yine böyle renkleri çeşitli olanlar vardır. Allah'tan, ancak O'nun kullarından âlim olanlar hakkıyla korkar. Çünkü şüphe yok ki, Allah, azîz'dir, gafur'dur."

A- "insanlardan da, yerde yürüyen hayvanlardan ve sağmal hayvanlardan da yine böyle renkleri çeşitli olanlar vardır. Allah'tan, ancak O'nun kullarından âlim olanlar hakkıyla korkar."

Bu cümle (Allah'tan, ancak...), bundan önce geçen "sen ancak görmeden rablerinden korkanları... uyarabilirsin." (âyet: 18) âyetinin bir tamamlayıcısı mahiyetinde olup insanlardan, Allah'tan hakkıyla korkanları tayin etmektedir. Nitekim bundan önce insanların tabakalarının değişik ve mertebelerinin farklı olduğu beyan edilmişti. Manevî vasiflardaki farklılıklar, temsili olarak, şeklî vasiflardaki farklılıklar ise sarih olarak beyan edilerek her birine uygun olan beyan yapılmıştır.

Yani Allah'ı görmeden O'ndan, ancak kendisini ve O'na lâyık olan yüce sıfatlarını ve güzel fiillerini bilen âlimler hakkıyla korkar. Zira korkunun ana sebebi, korkulan zâtın ve onun sânlarının bilinmesidir. Bu itibarla Allah'ı en çok bilenler, tanıyanlar, O'ndan en çok korkanlardır. Nitekim Peygamberimiz, şöyle buyurmuştur: "Ben hepinizden, Allah'tan daha çok korkar ve daha çok çekinirim." 1

1 Buharî/Kıtabü'l İmân, bâb: 13. Müslim/Kitabu's Siyam, hadis: 74; Mâlik, el-Muvatta/Kitabu's Siyam, hadis: 9, 13; Ebû Davud/Kitabu's Savm, bâb: 36; Ahmed b. Hanbel Müsnedı: 3/317, 5/434; 6/61, 67, 122, 156, 226, 245

İşte bundan dolayıdır ki, anılan cümleden sonra Allah'ın kudretinin kemaline delâlet eden fiilleri zikredilmektedir. Kâfirler ise, bu marifetten çok uzak oldukları için, onların uyarılardan öğüt almaları tamamen imkânsızdır.

B- "Çünkü şüphe yok ki, Allah, azîz'dir, gafûr'dur.

Bu kelâm, Allah'tan korkmanın neden zorunlu olduğunu beyan etmektedir. Zira bu kelâm, Allah'ın, azgınlıkta ısrar edenler için cezalandırıcı olduğunu ve günahlarından tevbe edenler için ise çok bağışlayıcı olduğunu bildirmektedir.