44

"Onlar yeryüzüne gezip de, kendilerinden öncekilerin sonları nice olmuştur, görmediler mi? Halbuki onlar, bunlardan daha güçlü idiler, Bütün göklerde de, yerde de Allah'ı âciz bırakacak hiçbir güç yoktur. O, hep Alim'dir, Kadîr'dir."

A- "Onlar yeryüzüne gezip de, kendilerinden öncekilerin sonları nice olmuştur, görmediler mı?"

Bu kelâm, makablinin kanıtı mahiyetindedir ki, Allah'ın, tekzipçileri azaba uğratma âdeti her zaman gerçekleşmiştir. Nitekim bu müşrikler de, Şam, Yemen ve Irak'a yaptıkları seferlerde eski azgın ümmetlerin yok olmaları eserlerini bizzat görmektedirler.

B- "Halbuki onlar, bunlardan daha güçlü idiler."

Yani o yok olan eski ümmetler, daha kuvvetli idiler ve ömürleri de bu müşriklerden daha uzun idi. Böyle iken ne onların uzun ömürleri, kendilerine bir fayda sağlamış; ne de onların üstün güçleri kendilerine yetmiştir.

C- "Bütün göklerde, de, yerde de Allah'ı âciz bırakacak hiçbir güç yoktur. O, hep A'lim'dir, Kadîr'dir."

Bu kelâm, bundan önce belirtilen, eski ümmetlerin tamamen yok edildikleri gerçeğini bir nevi izah etmektedir.

Yani anılan eski ümmederden hiç kimse, O'nun azabından kurtulmamıştır.

D- "O, hep alim'dir, kâdir'dir."

Yani Allah'ın ilmi ve kudreti hep sınırsızdır. İşte bundan dolayi o eski ümmetlerin bütün kötü amellerini bilmiş ve o amellerinden ötürü de kendilerini cezalandırmıştır.