65

"Bugün ağızlarına mühür vururuz da, yaptıklarını bize elleri anlatır; ayakları da şahitlik eder.

Burada gaip zamirinin kullanılması (ağızlarına), şunu bildirmek içindir: onların çirkin halleri, kendilerinden yüz çevrilmesini ve çirkin hallerinin başkalarına anlatılmasını gerektirmektedir. Bir de, böyle ifâde edilmesi, bunun, mühürlenmenin gereklerinden olduğuna işaret vardır. Zira hitap etmek, cevap almak içindir. Halbuki orada artık cevap tamamen kesilmiştir.

Yani onların ağızlarına mühür vurulup konuşmaktan men' edilirler.

Rivâyet olunuyor ki, kıyamet günü kâfirler, kendi küfürlerini inkâr edip tartışmaya girecekler. O zaman onların komşuları, aileleri ve yakınları, onların aleyhinde şahitlik edecekler. Bunun üzerine de müşrik olmadıklarına yemin edecekler. İşte o zaman onların ağızlarına mühür vurulur ve elleri ile ayakları konuşmaya başlar.

Bir hadiste de şöyle denilmektedir:

"Kıyamet günü bazı kullar diyecekler ki: kendimden başka hiç kimsenin şahitliği beni bağlamaz" diyecekler, işte o zaman, onların ağızlarına mühür vurulacak ve onun azasına: "Siz konuşun" denilecek. Onun azası da, yaptıklarını anlatacak. Sonra konuşmasına izin verilecek. O da diyecek ki: "Öyle ise, siz, Allah'ın rahmetinden uzak olasınız! Ben sizin yüzünüzden dalâlete düştüm." 3

3 Müslim/Kitabü'z Zühd, hadis: 17

Diğer bir görüşe göre ise, azanın konuşturulması ve sahibinin yaptıklarına şahitlikleri, günah izlerinin onlarda görülmesidir.