21

"Görmedin mi ki, Allah, şu gökten bir su indirmiş de, onu yeryüzündeki gözelere yerleştirmiş; sonra onunla türlü, türlü renklerde ürünler yetiştirmektedir. Sonra onunla renkleri çeşitli ürünler yetiştirmektedir. Sonra onlar kurur da, sapsarı olduklarını görürsün. Sonra da onu bir ot kırıntısı durumuna getirmektedir. Hiç şüphesiz bunlarda akl-ı selim sahipleri için büyük bir öğüt vardır."

A- "Görmedin mi ki, Allah, şu gökten bir su indirmiş de, onu yeryüzündeki gözelere yerleştirmiş; sonra onunla türlü, türlü renklerde ürünler yetiştirmektedir."

Bu kelâmda, çabuk zail olmak ve yok olmasının yakın olması hususunda dünya hayatı, ekinlerin haline, benzetilmesidir ki, onun süslerine ve ziynetlerine rağbet edilmesin ve onun yaldızlı görünümüne aldanmaktan sakınılsın. Tıpkı "dünya hayatının misâli ancak şuna benzer..." (Yûnus: 24) âyeti gibi. Yahut vaat edilen o köşklerin altından ırmakların akması nimetinin tahakkukuna kanıt olarak, gökten suyun indirilmesi ve ona terettüp eden ilâhî kudretin eserleri ve hikmeti ile rahmetinin hükümleri anlatılmaktadır.

Burada indirilen sudan murat, yağmur suyudur. Deniliyor ki, yeryüzündeki bütün sular, gökten inmiştir. Bu sular önce dünyanın merkezine iner. Sonra Allah, onu bölgeler arasında taksim eder.

B- "Sonra onunla renkleri çeşitli ürünler yetiştirmektedir."

Yani buğday, arpa ve diğerleri gibi türleri çeşitli, yahut renkleri, tatları ve diğer vasıfları gibi keyfiyetleri çeşitli olan ürünler yetiştirmektedir.

C- "Sonra onlar kurur da, sapsarı olduklarını görürsün. Sonra da onu bir ot kırıntısı durumuna getirmektedir. Hiç şüphesiz bunlarda akl-ı selîm sahipleri için büyük bir öğüt vardır."

Zîrâ bu gelişmeleri düşünenler anlarlar ki, dünya hayatı, çabuk zail olmak hususunda, her sene gördükleri ekinlerin haline benzemektedir. Böylece dünyanın süslerine aklanmazlar ve onun fitnesine kapılmazlar. Yahut kesin olarak inanırlar ki, gökten su indirmeye ve onu yeryüzünün gözelerine yerleştirmeye Kadir olan Allah, Cennet köşklerinin altından ırmakları akıtmaya da Kadirdir.